By Wouter Dammers | aansprakelijkheid | 20 March 2018 | 5 min. reading time
Voor het Nationaal IT-Recht congres ben uitgenodigd om te komen spreken over de regulering van drones. Dit congres vindt plaats op donderdag 29 maart 2018. Het congres draagt de ondertitel “Van softwarerecht 2.0 tot verdieping en actuele ICT recht issues”. Het programma is samengesteld door mr. Peter van Schelven (Bij Peter – wet en recht) en mr. Hendrik Struik (CMS) en wordt mede georganiseerd door deLex.
Regulering van drones
Ik zal dus spreken over de regulering van drones:
“Het gebruik van drones neemt flink toe. En daarmee ook de risico’s op (materiële en immateriële) schade. Wouter Dammers neemt u in dronevlucht door de toepasselijke regelgeving. Wat is het wettelijk kader voor het gebruik van drones? Hoe zit het met de privacy? En wie is aansprakelijk voor schade veroorzaakt door een drone?”
Wet- en regelgeving met betrekking tot drones
Mijn lezing zal dus gaan over drones. En dat is niet voor niets: de verwachting is dat de Europese dronemarkt gaat zorgen voor 150.000-200.000 nieuwe banen in de komende 20 jaar. Het is een disruptieve technologie in een complexe (luchtvaart)-wereld. Daarbij komt veel wet- en regelgeving kijken, waaronder m.b.t. luchtvaart, privacy, strafrecht en aansprakelijkheidsrecht. Voor professioneel gebruik van drones is met name het volgende relevant:
Privacyrecht voor drones
In de EU worden het recht op privacy en de bescherming van persoonsgegevens erkent als fundamentele rechten van de mens. Het zijn grondrechten. In EU wetgeving is geregeld dat een inbreuk op de privacy of een schending van de bescherming van persoonsgegevens is gewaarborgd. Professioneel dronebestuurders en klanten van dronediensten dienen zich bewust te zijn van het bedoeld en onbedoeld verwerken van persoonsgegevens. Daarmee kan een inbreuk op de privacy ontstaan/ Dat dient voorkomen te worden. Voordat met de dienst wordt begonnen dient te worden beoordeelt of wordt voldaan aan de privacyrechtelijke regels. Vooral relevant hierbij is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG, ook wel General Data Protection Regulation of GDPR). Deze Europese verordening regelt de verschillende vereisten voor het verwerken van persoonsgegevens.
Drones en luchtvaartveiligheid
Daarnaast is de wetgeving voor luchtvaartveiligheid van groot belang. Deze wetgeving regelt het gebruik van drones in het luchtruim. Daarmee wordt ervoor gezorgd dat dronebestuurders geen gevaar veroorzaken voor mensen of bezittingen, of voor andere gebruikers van het luchtruim (zoals andere drones, vliegtuigen, helikopters e.d.). Voordat een drone de lucht in gaat moet zijn voldaan aan de lokale vliegvoorschriften en veiligheidsvereisten. Deze regels verschillen per land, maar komen in principe neer op vliegbeperkingen (waar mag gevlogen worden, met welk (soort) drone, welk gewicht, welke maximum vluchthoogte, is er toestemming vereist voor bepaalde gebieden, vereisten t.a.v zicht (visual line of sight / beyond visual line of sight); vliegvaardigheid van de bestuurder; luchtvaardigheid van de drone; registratie van de drone bij de bevoegde autoriteit;
Aansprakelijkheid voor schade door drones
Verder kunnen drones leiden tot ongevallen. Drones kunnen schade veroorzaken aan mensen, gebouwen, of andere zaken. Professionele dronebestuurders dienen in Europa verzekerd te zijn (Verordening (EG) 785/2004 betreffende de verzekeringseisen voor luchtvervoerders en exploitanten van luchtvaartuigen). Daarmee hebben eventuele slachtoffers van een ongeval toegang tot een passende schadevergoeding.
Overige wetgeving
Daarnaast geldt er diverse andere wetgeving die van toepassing kan zijn op drones, zoals het strafrecht, Europese grondrechten, en het vermogensrecht (onrechtmatige daad, productaansprakelijkheid).
Het zal te ver gaan om dat alles te behandelen in de drie kwartier die daarvoor staat. Maar om deze kennis toch te delen bied ik hieronder een lijst van diverse documenten die relevant zijn voor de regulering van drones:
- Het onderzoeksrapport “Het gebruik van drones – een verkennend onderzoek naar onbemande luchtvaartuigen” van B.H.M. Custers, J.J. Oerlemans en S.J. Vergouw in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het Ministerie van Veiligheid en Justitie;
- Het artikel “Civielrechtelijke aansprakelijkheid voor schade veroorzaakt door recreatieve drones in Nederland” van N. Lavrijssen in Computerrecht 2018/3;
- het onderzoeksrapport “Een verkenning naar toepassing van drones in landbouw en natuur – Drijfveren, kansen en consequenties” van Tamme van der Wal, Marcel Meijer en Frans I. Rip namens Wageningen Environmental Research in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken;
- “Drones en Privacy – handleiding voor een gebruik van drones dat voldoet aan de waarborgen voor bescherming van de privacy” van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (NB: deze zal binnenkort een update krijgen in het kader van de AVG);
- diverse rechtspraak met betrekking tot drones:
- schuldverdeling bij schending eigendomsrecht en privacyrecht;
- inbreuk op privacy;
- onrechtmatig vliegen met drone;
- aanleiding strafrechtelijk onderzoek door inzet drone;
- strafrechtelijke veroordeling wegens beroepsmatig vliegen met drone;
- vrijspraak voor op hol slaan van wilde dieren door drone;
- toevoeging voor aansprakelijkstelling Nederlandse staat voor drone-aanval van Amerikanen in Somalië;
- strafrechtelijke veroordeling voor doorvoeren van militaire drones zonder vergunning;
- regeling modelvliegen 2013 vs journalistieke vrijheid;
- regelgeving journalistiek gebruik van drones niet in strijd met vrijheid van nieuwsgaring en verbod van discriminatie;
- dronefilmer geen belang bij besluit tot beperking toegang natuurgebieden;
- diverse documenten m.b.t. de ontwikkelingen in Europees verband (waaronder Verordening EG 216/2008, EASA Opinion 01/2018 en de voorgestelde verordening voor Unmanned Aircraft System operations (UAS));
- Website van de Europese Commissie over (aanstaande regelgeving m.b.t.) unmanned aircrafts;
- Website van de Rijksoverheid met informatie en wetgevingsdocumenten m.b.t. drones;
- De Regeling modelvliegen; Regeling op afstand bestuurde luchtvaartuigen; Regeling veilig gebruik luchthavens en andere terreinen; Regeling burgerluchthavens; en de internetconsultatie Aanpassing Regeling modelvliegen en Regeling op afstand bestuurde luchtvaartuigen
- Regelhulp voor drones;
- Dronewatch.nl
- DroneRules.EU
Programma Nationaal IT-congres 2018
Naast mijn lezing over de “regulering van drones” komende de volgende sprekers en onderwerpen aan bod:
- Hendrik Struik – Software contracten – de updated evergreens: opschorting, verzuim, doormodderen en agile;
- Judica Krikke – Software licenties bij technologische verandering, virtualisatie van Software en SAP indirect use;
- Eric Tjong Tjin Tai – Aansprakelijkheid voor Algoritmes;
- Esther Makaay – eIDAS – van uitvoeringsverordening naar implementatie;
- Rob van der Hoven van Genderen – Robotisering;
- Peter van Schelven – Open Source en licentievoorwaarden / beveiliging van Open Source.
Zie ook het Programma Nationaal IT-congres 2018. Aanmelden kan via deze link of via e-mail: info@delex.nl.
Het congres is in Crown Plaza Amsterdam-South, George Gershwinlaan 101, 1082 MT Amsterdam.
