By Wouter Dammers | Vrijheid van meningsuiting | 22 February 2020 | 3 min. reading time
Door de Telegraaf werd ik gevraagd hoe besloten een WhatsAppgroep is. Dit naar aanleiding van de commotie over de aangifte door de Erasmus Universiteit en de Hogeschool van Rotterdam tegen leerlingen die in een appgroep racistische, antisemitische en seksistische memes deelden.
Iedereen kan aangifte doen van een strafbaar feit
Ook oud-collega Arnoud Engelfriet werd gevraagd om zijn visie. Hij trapt af dat het iedereen vrij staat om aangifte te doen. Je mag aangifte doen als je een tip hebt gekregen, maar ook als je zelf weet van het feit dat er bijvoorbeeld racistische plaatjes worden gedeeld. De politie zoekt dan uit of er inderdaad sprake is van een strafbaar feit.
Besloten of openbaar?
In dit geval ging het om een WhatsAppgroep waarin memes werden gedeeld. De vraag is of die WhatsAppgroep besloten was of niet. Dit omdat racistische uitingen pas strafbaar zijn als ze in het openbaar worden gedaan. Dat geldt bijvoorbeeld ook bij smaad en laster. Ik reageer daarbij als volgt:
„Ik heb begrepen dat er zo’n 200 mensen in die groep zaten. Dan kan je je afvragen of dit wel een besloten groep was en wie het beheer deed”, vindt Dammers. Engelfriet vult aan: „En daarbij is het aantal mensen in de groep niet eens bepalend. De vraag is vooral wie je toelaat, en onder welke voorwaarden.”
Het is daarbij niet bepalend hoeveel mensen in de groep zitten, maar vooral wie onder welke voorwaarden tot de groep wordt toegelaten.
De vraag of een WhatsAppgroep openbaar of besloten is, is net zo relevant voor andere social media en apps. Zo zal het bijvoorbeeld ook op Facebook gelden.
Er moet dus een soort ‘deurbeleid’ gelden, wil de groep als ‘besloten’ gelden. Is dat niet het geval, dan kan de rechter de groep als openbaar zien.
Het is in dit geval goed mogelijk dat de groep op WhatsApp geen besloten karakter (meer) had, omdat in de groep plots ook mensen van een roeivereniging waren uitgenodigd.
Vrijheid van meningsuiting
Dammers vraagt zich toch af of hier wel echt sprake is van een strafbaar feit. „Kijk, je hebt ook de vrijheid van meningsuiting. Dat moet echter wel worden afgewogen tegenover andere rechten, zoals het recht op eer en goede naam. Het strafrecht bepaalt in de regel wat er wel en niet mag, maar ook dan blijft het vaak een belangenafweging. Het is goed denkbaar dat er iemand in die groep zat die de memes niet vond kunnen en de zaak heeft aangekaart”, zegt de ict-advocaat van Lawfox.
En bovendien zou duidelijk moeten zijn dat het om een – wellicht smakeloze – grap gaat, als er daadwerkelijk memes werden gedeeld, denkt Dammers.
Lees het volledige bericht hier.
