Durch Chantal van den Engel | Modelrecht | 17 April 2020 | 6 Min. Lesezeit
Het modellenrecht… daar heb je misschien ooit iets over gehoord? De verschijningsvorm van een voortbrengsel kan via een registratie als model worden beschermd. Als gevolg van die registratie heb je het recht om je te verzetten tegen een voortbrengsel dat bij de geïnformeerde gebruiker geen andere algemene indruk wekt (artikel 10 Gemeenschapsmodellenverordening en artikel 3.16 Benelux Verdrag inzake de Intellectuele Eigendom).
Onlangs deed de kortgedingrechter uitspraak over het modellenrecht. De vragen die voorlagen luidden: kan eiseres zich wel beroepen op haar modellen? en maken gedaagde partijen inbreuk op de modellen van eiseres?
Eisende partij: een meubelbedrijf
Eiseres in deze zaak is De Spieghel. De Spieghel is een meubelbedrijf en is houdster van de volgende modelregistraties (nummers 006399184-0001 t/m 006399184-0004):
1.
2.
3.
4.
De modellen zijn in 2019 geregistreerd bij het Europees Bureau voor Intellectuele Eigendom. Het zijn daarom ‚Gemeenschapsmodellen‘.
De Spieghel brengt ook een stoel genaamd ‚Pippa‘ op de markt, die er als volgt uit ziet:
bron: vonnis
Deze stoel is niet als model geregistreerd.
Gedaagde partij: Decor Wonen
Gedaagden zijn vier vestigingen van Decor Wonen. Gedaagden bieden meubels aan via hun vestigingen, via hun website en via verschillende social media-kanalen. Decor Wonen biedt onder meer de volgende meubels aan, die worden aangeduid met de naam ‚Black Gold-serie‘:
Bron: vonnis
Ook biedt Decor Wonen de volgende stoel aan, genaamd ‚Flower‘:
Bron: vonnis
Wat stellen partijen?
De Spieghel stelt het volgende:
- Het aanbod en de verhandeling van de Black Gold-serie van Decor Wonen maakt inbreuk op de modelrechten van De Spieghel;
- Het aanbod en de verhandeling van de eetkamerstoel Flower maakt inbreuk op de niet-ingeschreven modelrechten en auteursrechten op de Pippa-stoel;
- Ook zijn de meubels en stoelen van Decor Wonen slaafse nabootsingen van de meubelmodellen van De Spieghel.
Gedaagden zijn – kort gezegd – van mening dat de modellen en de stoel niet kwalificeren als ontwerpen van De Spieghel. Ook stellen gedaagden dat de modelregistraties van eiseres niet geldig zijn. Ze zijn daarom ook al nietigheidsprocedures begonnen bij het Europees Bureau voor de Intellectuele Eigendom. Verder zouden de meubelmodellen niet voldoen aan de vereisten voor auteursrechtelijke bescherming of de vereisten voor een succesvol beroep op slaafse nabootsing.
De vorderingen
De Spieghel vordert, samengevat, dat de rechter gedaagden beveelt iedere inbreuk op de rechten van De Spieghel te staken.
Gedaagden vorderen in reconventie dat De Spieghel veroordeeld wordt om zich te onthouden van het nemen van maatregelen op grond van de niet bestaande en ongeldige rechten van intellectuele eigendom.
De beoordeling
Inbreuk op modelrechten?
Allereerst moet de vraag worden beantwoord of de modelrechten van De Spieghel wel geldig zijn, zoals door Decor Wonen wordt betwist. Volgens Decor Wonen zijn de modelrechten van De Spieghel niet geldig, omdat ze niet voldoen aan de vereisten uit de wet. Vereist is namelijk dat de modellen nieuw zijn en een eigen karakter hebben voor de datum van indiening van de modelrechtaanvraag.
Afbeeldingen van het vormgevingserfgoed
In dat kader heeft Decor Wonen een aantal afbeeldingen in het geding gebracht die volgens hen aantonen dat de modellen van De Spieghel niet nieuw waren en geen eigen karakter hadden.
Eerst oordeelt de rechter dat een aantal bestaande modellen niet aan De Spieghel kan worden tegengeworpen omdat deze door HuanLe Home, de leverancier van de meubels voor De Spieghel, openbaar zijn gemaakt. Deze openbaarmaking valt daarom onder een uitzondering, zie artikel 7 lid 2 en/of lid 3 Gemeenschapsmodellenverordening.
Verder oordeelt de rechter dat een aantal afbeeldingen geen datum heeft, waardoor niet duidelijk is of deze al voor de aanvraagdatum van de modelregistraties beschikbaar waren voor het publiek.
Decor Wonen heeft voorts nog de volgende afbeeldingen in het geding gebracht:
Bron: vonnis
De rechter oordeelt dat er verschillen bestaan tussen de modellen van De Spieghel en dit vormgevingserfgoed.
Overigens neemt de rechter een aantal afbeeldingen niet mee in haar beoordeling, omdat gedaagden niet stelt dat deze afbeeldingen schadelijk zouden zijn voor de nieuwheid of het eigen karakter van de modellen van De Spieghel. Ook wordt een niet-overgelegde afbeelding waar wel een beroep op wordt gedaan niet meegenomen in het oordeel.
Al met al oordeelt de rechter dat de modellen van De Spieghel voldoende verschillen van het vormgevingserfgoed, zodat is aan te nemen dat de modellen nieuw zijn en een eigen karakter hebben.
Inbreuk?
Omdat de modellen van gedaagden onvoldoende afwijken van de modellen van De Spieghel, is er sprake van inbreuk.
Inbreuk op auteursrechten?
Is de Pippa-stoel beschermd?
Allereerst moet worden vastgesteld of de Pippa-stoel beschermd is.
Volgens Decor Wonen heeft De Spieghel niet het uiterlijk van de Pippa-stoel ontworpen. Ook stelt Decor Wonen dat de Pippa-stoel niet voor bescherming in aanmerking komt, omdat de creatieve elementen een uitdrukking zijn van een stijl of trend. Verder stelt Decor Wonen dat de karakteristieke kenmerken van de stoel niet origineel zijn en ontleend zijn aan het bestaande vormgevingserfgoed.
De rechter oordeelt anders:
Ten aanzien van De Pippa-stoel van De Spieghel oordeelt de voorzieningenrechter dat sprake is van voldoende creativiteit en oorspronkelijkheid om door het auteursrecht te worden beschermd. Sprake is van een gebloemde rugleuning in een statige opwaartse houding, velvet bekleding en glimmende gouden stoelpoten. Als de Pippa-stoel met de individuele stoelen zoals hierboven weergegeven wordt vergeleken, daargelaten de vraag of deze voor het ontwerp van de Pippa-stoel reeds bekend waren, zijn er duidelijke verschillen te constateren. Zo wijken vaak de poten af, zijn de stoelen meer een fauteuil dan een eetkamerstoel zoals de Pippa, waaieren de bloemblaadjes van de rugleuning meer uit, loopt de rugleuning rond tot in een armondersteuning en is de zitting uitgevoerd met stiksels, dunner of met een inlegkussen. De totaalindruk van de Pippa-stoel wijkt dan ook voldoende af van wat er al (beweerdelijk) was. (…) Er is dan ook voorshands sprake van geldige auteursrechten.
Inbreuk?
Gedaagden hebben niet bestreden dat de totaalindruk van hun eetkamerstoel overeenstemt met de totaalindruk van de Pippa-stoel van eiseres. Er is daarom sprake van inbreuk.
Toewijzing vorderingen van De Spieghel
Al met al is er dus 2x sprake van inbreuk (modellenrecht en auteursrecht) en hoeft de rechter niet meer te oordelen over mogelijk niet-ingeschreven modelrechten of slaafse nabootsing.
Decor Wonen worden veroordeeld om iedere inbreuk te staken, een opgave te doen, beide op straffe van een dwangsom, en moet Decor Wonen de proceskosten van De Spieghel betalen, wat neerkomt op 15.739,38 euro. Verder bepaalt de rechter dat er binnen zes maanden aan bodemprocedure moet worden gestart.
Het in reconventie gevorderde wordt afgewezen.
Conclusie
Dit kort geding toont maar weer eens aan dat een modelregistratie een solide basis kan bieden om vormgeving te beschermen. Als gevolg van de modelregistratie kan iemand anders namelijk worden verboden om gebruik te maken van vormgeving die geen andere algemene indruk wekt. Daarnaast heb je vaak recht op toewijzing van een aantal nevenvorderingen, en wordt een (groot) deel van je proceskosten vergoed. Ook het auteursrecht kan ervoor zorgen dat je recht hebt op een verbod, toewijzing van een aantal nevenvorderingen en vergoeding van proceskosten.
Meer weten of modellenrecht of auteursrecht? We beantwoorden graag al je vragen.
