By Chantal van den Engel | Auteursrecht | 23 March 2020 | 5 min. reading time
Het auteursrecht kan op van alles rusten. Maar op een gevel? Dat had ik zelf niet meteen kunnen bedenken. Toch kan ook een gevel auteursrechtelijke bescherming genieten, oordeelde de Rechtbank Gelderland in kort geding.
Ik leg hieronder uit om wat voor gevel het gaat en waarom deze auteursrechtelijk beschermd is. Ook wordt besproken waarom de gedaagde partij inbreuk maakt op de auteursrechten op de gevel.
De feiten
Eiseressen: Droomparken en Somnium
Eiseressen in deze zaak zijn Droomparken en Somnium Recreatie uit Apeldoorn. Gedaagde is de onderneming Lacet uit Duitsland.
In 2012 is door Somnium, eiseres nr. 2, een recreatiewoning genaamd Cube Elite op de markt gebracht. De woning is ontworpen door een architectenbureau en dit architectenbureau heeft de auteursrechten overgedragen aan Somnium.
De woning wordt door Droomparken, eiseres nr. 1, verhuurt op haar vakantieparken.
Een van de gevels van de Cube Elite ziet er als volgt uit:
bron: vonnis
Gedaagde partij: producent en verkoper van vakantiewoningen
Gedaagde, Lacet, exploiteert een onderneming die zich bezighoudt met het produceren en verkopen van vakantiewoningen. Een van haar recreatiewoningen betreft de Lacet Bixx, waarvan een van de gevels er als volgt uitziet:
bron: vonnis
De vorderingen: inbreuk staken
Eiseressen vorderen dat Lacet veroordeeld wordt om iedere inbreuk op de auteursrechten te staken en zich te onthouden van ieder onrechtmatig handelen jegens eiseressen.
Daarnaast vorderen ze onder andere dat Lacet een opgave doet van onder meer de gemaakte winst, dat Lacet een brief naar klanten verstuurt waarin staat dat er kort gezegd sprake is van inbreuk en dat Lacet verplicht wordt datzelfde bericht op de website te plaatsen (ook wel: rectificaties).
Het oordeel
Duitse partij
Allereerst moet de rechtbank beoordelen of zij bevoegd is, nu gedaagde in Duitsland gevestigd is. De rechtbank oordeelt van wel, omdat het schadebrengende feit zich in heel Nederland, en dus ook in Arnhem voordoet.
Verder is Nederlands recht van toepassing.
Auteursrechtelijk beschermd werk?
De eerste belangrijke vraag is of de gevel auteursrechtelijk beschermd is. Een werk kan beschermd zijn als het – kort gezegd – oorspronkelijk is. Het moet gaan om een voortbrengsel dat een ‘eigen oorspronkelijk karakter’ heeft en het ‘persoonlijk stempel van de maker’ draagt.
De rechtbank stelt vast dat de gevel gekenmerkt wordt door het volgende:
een vooruitspringende witte schoorsteenkolom waarbij aan de onderzijde een haardpartij zichtbaar is met daaromheen een zwarte omlijsting. Terzijde van deze witte schoorsteenkolom bevindt zich aan de ene kant een opbouw die rijkt ter hoogte van de bovenkant van de witte schoorsteenkolom met de haardpartij en aan de andere kant een opbouw die rijkt tot een hoogte van ongeveer twee derde van de witte schoorsteenkolom met de haardpartij. De hoger gelegen opbouw is verder voorzien van een deurenpartij op de begane grond met een driedeling en een daarboven gelegen raampartij, eveneens met een driedeling. De lager gelegen opbouw aan de andere zijde is voorzien van een deurpartij op de begane grond in een vierdeling.
Vervolgens komt de rechter tot het oordeel dat deze elementen op zichzelf geen eigen oorspronkelijk karakter hebben, omdat het gevel-, raam- en schoorsteenpartijen zijn zoals die in beginsel in elke (recreatie)woning (kunnen) voorkomen.
Echter, de rechter oordeelt dat het erom gaat of de combinatie van elementen een eigen oorspronkelijk karakter heeft en het persoonlijke stempel van de maker draagt, dat wil zeggen of deze combinatie berust op creatieve keuzes van de maker. Daarvan is volgens de rechter wél sprake:
Door de witte schoorsteenkolom in het midden die vooruitspringt, de zwart omlijste haardpartij en de wijze waarop de gevels aan weerzijden zijn vormgegeven met de daarin aangebrachte raampartijen, heeft de gevel van de Cube Elite een duidelijk eigen gezicht dat het resultaat is van creatieve keuzes. Niet is gebleken dat dit eigen gezicht ontleend is aan reeds bestaande vormgeving ten tijde van het ontwerpen van de gevel van de Cube Elite in 2012.
Kortom: de gevel is auteursrechtelijk beschermd.
Inbreuk?
De tweede vraag die moet worden beantwoord is of gedaagde inbreuk maakt op de auteursrechten op de gevel. Het antwoord luidt: ja, omdat de totaalindrukken overeenstemmen.
De rechter oordeelt dat van belang is dat:
- de vormgeving in essentie in zijn geheel overeenstemt:
- de vooruitspringende witte schoorsteenkolom in het midden;
- een zwart omlijste haardpartij;
- aan weerszijden een opbouw met soortgelijke raampartijen in ongeveer dezelfde verhoudingen ten opzichte van de witte schoorsteenkolom.
- er ook verschillen bestaan, maar dat die van ondergeschikte aard zijn en niet relevant zijn voor de totaalindruk die beide gevels maken.
Om deze redenen oordeelt de rechter dat er sprake is van inbreuk. Het gevorderde inbreukverbod wordt daarom toegewezen.
Gedaagde beroept zich nog op de stelling dat er slechts 1 prototype van de Lacet Bixx is gebouwd, dat zij geen enkele Lacet Bixx heeft verkocht en dat er nauwelijks belangstelling voor bestaat. Toch betekent dit volgens de rechter niet dat het verbod achterwege kan blijven.
Het verbod wordt bovendien grensoverschrijdend toegewezen, omdat eiseressen het plan hebben om de Cube Elite ook in Spanje aan te bieden. Om die reden hebben zij belang bij een verbod in de gehele EU, zo oordeelt de rechter.
Overige vorderingen grotendeels afgewezen
Omdat het maar gaat om 1 prototype, oordeelt de rechter dat de opgave en de rectificaties niet worden toegewezen.
Verder geldt nog dat Lacet wordt veroordeeld om een bedrag van 8.929,99 euro aan proceskosten van eiseressen te betalen. Dat is wel veel minder dan eiseressen vorderden, namelijk 36.975,93 euro.
Conclusie
Uit dit kort geding vonnis volgt dat zelfs een gevel auteursrechtelijk beschermd kan zijn. Naar mijn mening gaat dit vonnis vrij ver, omdat de rechter alleen de volgende keuzes als creatief bestempelt: een witte vooruitspringende schoorsteenkolom in het midden, de zwart omlijste haardpartij en de wijze waarop de gevels aan weerszijden zijn vormgegeven met de daarin aangebrachte raampartijen. Wel benadrukt de rechter dat het gaat om de combinatie van alle elementen.
Al met al levert het dus weer een interessant vonnis op.
Vragen over auteursrechten? We helpen regelmatig bij auteursrechtgeschillen. Mail of bel ons gerust!
