Door Wouter Dammers | Algemeen | 31 december 2020 | 8 min. leestijd
Per 31 december 2020 is nieuwe dronewetgeving van kracht geworden. Ratio hierachter is dat drones een snel groeiende sector in de luchtvaart vormt. Drones hebben een groot potentieel voor nieuwe banen en economische groei in de EU. De EU heeft daarom een verordening aangenomen voor het veilig gebruik van drones in het EU-luchtruim: “De Uitvoeringsverordening 209/947 van 24 mei 2019 inzake de regels en procedures voor de exploitatie van onbemande luchtvaartuigen” (De “Europese Droneverordening”). Nederland heeft daarvoor de Regeling onbemande luchtvaartuigen ingevoerd. Daarmee komen er gemeenschappelijke veiligheidsregels voor drones, die de bestaande Nederlandse dronewetgeving vervangen. Als onderdeel van de overgangsperiode blijven de oude Regeling modelvliegen en Regeling op afstand bestuurde luchtvaartuigen in gewijzigde vorm bestaan. Op die manier wordt geborgd dat afgegeven ROC-light ontheffingen en ROC-vergunningen nog maximaal een jaar geldig zijn.
Het verschil tussen commercieel en niet-commercieel gebruik bestaat in de Europese Droneverordening niet meer. De nieuwe wetgeving maakt onderscheid in het risicoprofiel van een vlucht. Aan welke regels je moet voldoen, hangt daarmee af van de soort drone en de locatie waar je vliegt. Hoe meer risico’s de vlucht met zich mee brengt, hoe meer eisen aan de piloot en de eigenaar )exploitant) van de drone gesteld worden. De regels gelden voor alle dronevluchten. Enkel wanneer je binnenshuis vliegt, of wanneer je vliegt met een speelgoeddrone, gelden de regels niet.
Verplichte registratie voor dronepiloot en droneëxploitant
Als je met een drone wil vliegen die zwaarder weegt dan 250 gram dien je je als persoon of organisatie te registreren bij het RDW. Ook als je drone is voorzien van een camera dien je je te registreren bij het RDW. Je kunt dan een vliegbewijs aanvragen, als piloot van de drone. De exploitant van de drone moet een exploitantnummer aanvragen. Na registratie ontvangt de exploitant een uniek exploitatienummer. Dat nummer dient altijd zichtbaar op de drone bevestigd te zijn, zoals door middel van een sticker. Ook dient dit nummer in de drone te worden geprogrammeerd, zodat het dit nummer altijd kan uitzenden. Het exploitatienummer wordt verwerkt in een Europese database, zodat je in heel Europa met de drone kunt vliegen. Een operator registratie is alleen mogelijk in het land waar je woonachtig bent.
Categorieën een voor dronevluchten
Zoals gezegd bestaan er onder de nieuwe Europese regelgeving drie verschillende categorieën. De dronecategorieen zijn: 1. Open categorie: vluchten met een laag risico. 2. Specifieke categorie: vluchten met een gemiddeld risico. 3. Gecertificeerde categorie: vluchten met een hoog risico. Voor de meeste dronevliegers zullen de regels voor de “Open categorie” van toepassing zijn.
Regels voor “Open categorie”-dronevluchten
Onder de open categorie vallen de vluchten met het laagste risicoprofiel. Vrijwel alle hobbyvliegers en ROC-lighthouders zullen in deze categorie vallen. Voor de “open categorie”-vluchten gelden een aantal algemene regels. Daarbovenop gelden wat specifieke regels afhankelijk van he gewicht van de drone. Deze regels zijn onderverdeeld in een drietal subcategorieën: A1, A2 en A3. Onder welke subcategorie de drone valt is onder meer afhankelijk van de CE-keurmerk en het gewicht.
CE-keurmerken worden vanaf 2023 verplicht voor alle drones die verkocht worden. Afhankelijk van het gewicht van de drone krijgt de drone een C0, C1, C2, C3 of C4 CE-keurmerk mee. Het idee hiervan is dat je bij aanschaf direct weet wat je met de drone mag doen, en welke eventuele aanvullende eisen aan de dronepiloot worden gesteld. Heeft de drone een C0- of C1-label, dan geldt subcategorie A1. Drones met het C2-label vallen in subcategorie A2 of A3. Drones met label C3 of C4 vallen in subcategorie A3.
Algemene regels voor drones in de “open categorie”
Onder de nieuwe Europese dronewetgeving zijn de algemene regels voor wat betreft maximale hoogte en afstand versoepeld. Zo is ten opzichte van de ROC-light de maximale hoogte verhoogd van 50 naar 120 meter. De piloot blijft verplicht om de drone in het zicht te houden. Een maximale afstand geldt echter niet meer. Ook blijft de piloot verplicht om op veilige afstand van mensen te blijven vliegen. Vliegen over mensenmenigten blijft ook verboden.
Op een aantal vlakken heeft het ministerie ervoor gekozen om toch een aantal nationale luchtverkeersregels in te voeren en daarmee af te wijken van de Europese verordening. Zo moeten dronevliegers afhankelijk van de categorie waarin ze vliegen een zekere horizontale afstand houden ten opzichte van bepaalde wegen en spoorlijnen. In de consultatiefase kwam hierop flink wat kritiek. De regels zijn daarop minder streng geworden door de afstanden te verlagen en de afstandseis ten opzichte van kunstwerken zoals bruggen en sluizen te schrappen. Het blijft verboden om vluchten uit te voeren in het gecontroleerde luchtruim rondom grote luchthavens (CTR gebieden). Ook nachtvluchten zijn verboden. Daarin wijken de Nederlandse regels af van de Europese regels. In afwachting van aan te wijzen dronezones, is het momenteel ook nog verboden om te vliegen in de buurt van vitale infrastructuur, zoals hoogspanningsnetwerk, waterzuiveringsinstallaties en innamepunten in oppervlaktewater voor de bereiding van drinkwater.
Specifieke regels voor drones in de open subcategorie A1
De subcategorie A1 geldt voor drones met een CE-keurmerk C0. Dat geldt voor drones tot 250 gram. Ook geldt de subcategorie A1 voor drones met een CE-keurmerk C1. Dat geldt voor drones tot 900 gram. Deze dronevluchten worden geclassificeerd als een zeer laag risico.
Huidige drones tot 500 gram kunnen in afwachting van het CE-keurmerk ook in deze categorie vliegen.
In Open subcategorie A1 moet minstens 50 meter afstand worden houden van snelwegen, autowegen en 80 km-wegen. Voor spoorlijnen is dat 25 meter. Naast deze beperkingen komen er voor gebruikers in de Open categorie no-flyzones rondom zeehavens en industriegebieden.
Specifieke regels voor drones in de open subcategorie A2
Deze subcategorie geldt voor drones met CE-keurmerk. Dat zijn drones tot 4 kilogram. Deze dronevluchten worden geclassificeerd als een zeer hoog risico. Daarom moet je met deze drones minimaal 30 meter afstand bewaren tot mensen. Wanneer je langzamer vliegt dan 3 meter per seconde, mag deze afstand worden verkort tot 5 meter.
Huidige drones van 500 gram tot 2 kilogram zonder CE-keurmerk vallen ook in deze subcategorie. Voor deze drones geldt echter een minimale afstand van 50 meter tot personen.
Ook in Open subcategorieën A2 moet men minstens 50 meter afstand houden van snelwegen, autowegen en 80 km-wegen. Voor spoorlijnen is dat 25 meter. Ook hier gelden beperkingen zoals no-flyzones rondom zeehavens en industriegebieden.
Specifieke regels voor drones in de open subcategorie A3
De subcategorie A3 geldt voor drones met CE-keurmerk C2 (tot 4 kilogram) en voor drones C3/C4 (tot 25 kilogram).
Deze laatste subcategorie voor de “open categorie” heeft hetzelfde risicoprofiel als subcategorie A1. Maar valt de drone in subcategorie A3, dan dien je minimaal 150 meter afstand te houden tot bebouwing, industrie en recreatiegebieden. De afstand tot mensen moet gelijk zijn aan de vlieghoogte, met een minimumafstand van 30 meter.
Huidige drones zonder CE-keurmerk van 2 tot 25 kilo vallen binnen deze subcategorie.
In subcategorie A3 moeten drones 150 meter afstand houden van zowel wegen als spoorwegen. Naast deze beperkingen gelden ook hier regels voor no-flyzones rondom zeehavens en industriegebieden.
Regels voor dronepiloten in de open categorie
Naast voornoemde algemene en specifieke regels voor drones in de open categorie gelden er ook regels voor de piloot die met een drone in de open categorie wil vliegen. Het zal vereist zijn om een Europees erkend Dronebewijs te halen. Voor de subcategorieën A1 en A3 zal hiervoor een (online) opleiding en theorieëxamen meoten worden. Om te mogen vliegen in subcategorie A2 zal een aanvullend theoriegedeelte en examen vereist zijn. Ook zal je dan een zelfverklaring voor wat betreft de praktijk moeten indienen. Het Europees erkende dronebewijs kan dan bij het RDW worden aangevraagd.
Specifieke categorie dronevlucht
Als het risicoprofiel van de vlucht niet binnen de Open categorie valt, dan zal de vlucht binnen de Specifieke categorie of de Gecertificeerde categorie vallen.
Vliegen binnen de Specifieke categorie mag niet zonder toestemming van het ILT (inspectie, Leefomgeving en Transport). De toestemming kan door de operator worden verkregen op een drietal verschillende manieren:
- Door het indienen van een Standaard Scenario (STS) declaratie;
- Door het verkrijgen van een vergunning voor een bepaald type vluchten door het indienen van een Specific Operations Risk Analysis (SORA); of
- Door het behalen van een Light UAS Operator Certificate (LUC).
De piloot zal moeten beschikken over een theoretisch diploma en een praktijk diploma. Die diploma’s kunnen worden afgegeven door erkende opleidingsinstituten.
Gecertificeerde categorie
De laatste categorie is de Gecertificeerde categorie. Alle vluchten die plaatsvinden met onbemande luchtvaartuigen groter dan drie meter boven mensenmenigten vallen hieronder. Ook vluchten waarbij mensen of gevaarlijke goederen worden vervoerd vallen hieronder. Valt de dronevlucht in deze categorie dan heb je te maken met regels die vergelijkbaar zijn met regels voor de bemande luchtvaart.
