Door Nick Vrugt | Onrechtmatige daad | 11 februari 2021 | 6 min. leestijd
Op 1 februari heeft de rechter de dienst Parkeerwekker verboden in Amsterdam. In het grootste deel van Amsterdam is het verplicht om parkeerbelasting te betalen op het moment dat je een auto parkeert. De gemeente Amsterdam controleert met scanauto’s of parkeerbelasting is betaald. Als dit niet het geval is, dan legt de gemeente een naheffing (in de volksmond: boete) op. Vector Wise bood met de Parkeerwekker een dienst aan waarbij de automobilist een bericht ontving als er een scanauto in de buurt reed. De rechter heeft die dienst na een kort geding tussen de gemeente en Vector Wise verboden.
Parkeerwekker
Parkeerwekker werkt als volgt. De automobilist koopt een “slimme camera” en downloadt en installeert de Parkeerwekker-app. Vervolgens plaatst de automobilist de camera in de auto, waarna deze wordt aangesloten op het door Vector Wise ontwikkelde algoritme dat scanauto’s herkent.
De camera filmt continu en onderscheidt daarbij scanauto’s van andere auto’s. Op het moment dat de camera (of een camera van een andere op het algoritme aangesloten gebruiker) een scanauto in de buurt van de auto ziet, dan ontvangt de gebruiker een bericht.
Omdat de gemeente automobilisten 5 minuten “speelruimte” geeft om te betalen, heeft de gebruiker na het ontvangen van het bericht nog 5 minuten om alsnog de parkeerbelasting te betalen, bijvoorbeeld via een parkeermeter of een app. Gebruikers betalen Vector Wise een vergoeding van € 1,49 per ontvangen bericht.
Vector Wise: Parkeerwekker is voor vergeetachtige gebruikers
Vector Wise stelt zich op het standpunt dat de dienst bedoeld is voor automobilisten die vergeten te betalen. Ten tijde van het kort geding had zij op haar website het volgende antwoord geplaatst op de vraag waarom de Parkeerwekker gemaakt is:
“Omdat het handig is een alert te ontvangen als je vergeet je parkeer-app aan te zetten.”
Inmiddels staat op de website het volgende:
“Sinds de komst van de scanauto is het aantal bekeuringen dat wordt uitgedeeld enorm gestegen. Je hoeft maar even in de haast vergeten je parkeerapp aan te zetten en je hebt al een bekeuring te pakken. Parkeren is ‘big business’ geworden voor de gemeenten. Om onnodige bekeuringen te voorkomen hebben wij Parkeerwekker gemaakt.”
De gemeente wil Parkeerwekker verbieden
De gemeente Amsterdam meent dat Vector Wise met de dienst ontduiking van parkeerbelasting faciliteert en onrechtmatig handelt. Zij wil Parkeerwekker daarom verbieden. Op 5 november 2020 stuurt de gemeente Vector Wise een sommatiebrief zij Vector Wise sommeert om het aanbieden en gebruik van de dienst te staken en gestaakt te houden. Dat de app zou zijn bedoeld voor vergeetachtige gebruikers acht de gemeente ongeloofwaardig, zo stelt zij in de brief:
“Dat Parkeerwekker louter als geheugensteuntje is bedoeld voor de oprecht vergeetachtige parkeerder acht de gemeente niet geloofwaardig. Dit volgt reeds uit het feit dat het geheugen pas wordt opgefrist bij – en afhankelijk is van – het langsrijden van een scanauto. Parkeerwekker is evident bedoeld voor en nodigt in elk geval uit tot gebruik door, bewuste niet betalers, mensen die het betalen van parkeerbelasting ontduiken. Het faciliteren van het ontduiken van parkeerbelasting is onrechtmatig jegens de gemeente. Temeer nu dat ook nog eens gebeurt voor eigen commercieel gewin. Het vorenstaande brengt bovendien mee dat de verwerking van persoonsgegevens die onder verantwoordelijkheid van Vector Wise B.V. plaatsvindt reeds hierom niet rechtmatig is.”
Vector Wise ziet in de brief geen aanleiding om de dienst te staken, waardoor partijen uiteindelijk in dit kort geding belanden.
Rechter: Vector Wise handelt onrechtmatig jegens de gemeente
De rechter oordeelt dat, zelfs als ervan uit wordt gegaan dat Parkeerwekker met de beste bedoelingen op de markt is gebracht, het aannemelijk is dat Parkeerwekker ook (en waarschijnlijk vooral) zal worden gebruikt door automobilisten die niet van plan zijn om parkeergeld te betalen. De gemeente heeft in dat kader aangevoerd dat Parkeerwekker gebruikers “te laat” waarschuwt. Parkeerbelasting is namelijk al bij aanvang van het parkeren verschuldigd. Een legitieme dienst zou dus al moeten waarschuwen op het het moment dat er wordt geparkeerd. En niet pas op het moment dat er een scanauto voorbij komt.
Vector Wise voert op de zitting aan dat voor de beoordeling of onrechtmatig is gehandeld alleen relevant zou zijn met welk doel Parkeerwekker is opgezet. En dus niet hoe haar gebruikers de app gebruiken. De rechter volgt dit standpunt niet. Voor Vector Wise moet duidelijk zijn geweest dat gebruikers de app op deze wijze zouden gebruiken toen zij Parkeerwekker ontwikkelde.
In het vonnis worden nog enkele publicaties aangehaald die dit ondersteunen:
Op de website van Top Gear:
“Handig voor mensen die ‘vergeten te betalen’ bij het parkeren. Nee, we knipoogden niet, er zat iets in ons oog. Knipoog. (…) Parkeerwekker is bedoeld voor vergeetachtige mensen die vergeten mensen te betalen voor parkeren. Uh-huh (…)”.
Op de website van MTSprout:
“Er is niet al te veel fantasie voor nodig om te bedenken dat de dienst, behalve een geheugensteuntje voor ‘vergeetachtige’ mensen, ook een manier kan zijn om überhaupt onder het betalen van de parkeerbelasting uit te komen.”
En op de website van Autoblog:
“Een nieuwe slinkse wijze om je geld te besparen is de Parkeerwekker. Dat is een combinatie van een camera gekoppeld aan een app. De Parkeerwekker herkent dat je wordt gescand door de gemeente en stuurt een berichtje dat er gecontroleerd wordt. Dan kun je direct online je betaalplicht voldoen en tada: je hebt geen boete. Dan moet je wel alsnog betalen. De kans bestaat echter dat je niet hoeft te betalen (als er niet gecontroleerd wordt) en hoogstwaarschijnlijk dat je minder hoeft te betalen als er wel gecontroleerd wordt.”
De rechter concludeert dat Vector Wise aanzet tot onrechtmatige gedragingen, hetgeen in strijd is met wat in het maatschappelijk verkeer betaamt. Althans Vector Wise neemt bewust het risico dat zij “vergeetachtige” automobilisten hierbij faciliteert. Dit levert een onrechtmatige daad op jegens de gemeente. Het is aannemelijk dat de gemeente hierdoor schade lijdt, nu zij inkomsten uit parkeerbelasting misloopt.
Tot slot
De rechter verbiedt Vector Wise om de dienst Parkeerwekker in de gemeente Amsterdam aan te bieden en te (laten) gebruiken. Op haar website heeft Vector Wise aangekondigd in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak. Mijn verwachting is dat een rechter in hoger beroep niet anders zal beslissen. Zowel juridisch gezien als gevoelsmatig kan deze dienst wat mij betreft niet door de beugel.
