Door Wouter Dammers | Mensenrechten en Grondrechten | 14 november 2022 | 3 min. leestijd
Vandaag hebben de EU-instituten (Raad, Commissie en Parlement) een onderhandelingsresultaat bereikt wat betreft een verklaring over digitale rechten en beginselen voor het digitale decennium. Met de verklaring beoogt de EU de Europese waarden in de digitale transformatie te bevorderen. Daarbij staat de mens centraal. Digitale technologie dient alle individuen, bedrijven en de samenleving als geheel ten goede te komen. Het onderhandelingsresultaat wordt nu voorgelegd aan de Raad, het Europese Parlement en de Europese Commissie om goedkeuring te verlenen. De verwachting is dat de verklaring in december kan worden ondertekend.
Digitaal kompas 2030
De verklaring vloeit voort uit de visie die de Europese Commissie heeft op de digitale transformatie van Europa tegen 2030 (zoals neergelegd in haar mededeling “Digitaal kompas 2030: een Europese weg vooruit voor het digitale decennium” van 9 maart 2021). Die digitale transformatie dient wel in overeenstemming te gebeuren met de Europese waarden. De EU wil hiermee digitaal soeverein kunnen zijn in een open en onderling verbonden wereld met mondige burgers en innovatieve bedrijven in een mensgerichte, inclusieve, welvarende en duurzame digitale samenleving. De Europese Raad heeft daarop, in een verklaring van 25 maart 2021, het belang van de digitale transformatie voor de groei, de welvaart, de veiligheid en het concurrentievermogen van de EU, alsook voor het welzijn van onze samenlevingen onderstreept. De Commissie heeft daarop, op 26 januari 2022, een Europese verklaring over digitale rechten en beginselen voor het digitale decennium voorgesteld, als vervolg op haar mededeling van 9 maart 2021. De tekst ervan is nu dus uitonderhandeld tussen de EU-instituten.
EU-waarden in de digitale transformatie
De bedoeling van de verklaring is om de Europese waarden in de digitale wereld te bevorderen en te beschermen gedurende de digitale transformatie. Denk daarbij aan waarden zoals privacy, individuele controle over gegevens, gelijke toegang tot diensten en onderwijs, eerlijke en rechtvaardige arbeidsomstandigheden, betrokkenheid bij de openbare ruime en keuzevrijheid. Met de verklaring wil de EU de digitale transformatie van onze samenleving en economie bevorderen, waarbij aandacht wordt gegeven aan digitale soevereiniteit op open wijze, eerbiediging van de grondrechten, de rechtsstaat en de democratie, inclusie, toegankelijkheid, gelijkheid, duurzaamheid en eerbiediging van eenieders rechten en aspiraties. Zo wordt onder meer het belang van keuzevrijheid in interacties met algoritmen en kunstmatige intelligentiesystemen en een eerlijke digitale omgeving onderstreept. Daarnaast wordt ook opgeroepen tot meer veiligheid en beveiliging in de digitale omgeving, met name voor kinderen en jongeren.
Referentiepunt voor nieuwe technologieën
De tekst van de verklaring moet dienen als referentiepunt voor bedrijven en andere partijen bij de ontwikkeling en toepassing van nieuwe technologieën. Ook beleidsmakers die nadenken over hun visie op de digitale transformatie kunnen de verklaring als leidraad gebruiken wanneer zij nadenken over hun visie op de digitale transformatie.
