Het databankenrecht is een intellectueel eigendomsrecht dat bescherming biedt aan verzamelingen van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen. In vergelijking met andere intellectuele eigendomsrechten is het databankenrecht relatief nieuw. Het databankenrecht is vastgelegd in de Databankenwet die een implementatie is van een Europese richtlijn uit 1996.
Net als het auteursrecht, ontstaat het databankenrecht van rechtswege. Er is dus geen registratie of inschrijving vereist. Wat vereist is voor het databankenrecht is dat sprake is van:
“een verzameling van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen die systematisch of methodisch geordend en afzonderlijk met elektronische middelen of anderszins toegankelijk zijn en waarvan de verkrijging, de controle of de presentatie van de inhoud in kwalitatief of kwantitatief opzicht getuigt van een substantiële investering”
Om voor een databankenrecht in aanmerking te komen, moet dus sprake zijn van een substantiële investering in de verkrijging, controle of de presentatie van de inhoud van de databank. Degene die die investering heeft gedaan, en dus het financiële risico draagt, is in principe de producent van de databank. Dit is de rechthebbende op de databank.
Het databankenrecht geeft de producent het recht om toestemming te verlenen voor het opvragen of hergebruiken van (het geheel of een substantieel deel van) de inhoud van de databank. Ook het herhaald en systematisch opvragen of hergebruiken van niet-substantiële delen van de inhoud van de databank kan aan toestemming zijn onderworpen.
Maar wanneer is nu sprake van de vereiste substantiële investering in de databank?
De verkrijging, de controle of de presentatie van de gegevens moet getuigen van een substantiële investering om voor databankrechtelijke bescherming in aanmerking te komen. Daarbij moet worden opgemerkt dat alleen de investeringen in het tot stand brengen van de databank als zodanig mogen worden meegenomen. Investeringen die gericht zijn op iets anders dan het maken van een databank gelden niet als investeringen in de databank. Dit heeft tot gevolg dat databanken die puur een bijproduct zijn van een andere activiteit niet voor databankrechtelijke bescherming in aanmerking komen. Zo is bijvoorbeeld geoordeeld dat gegevens over huizen op websites van makelaars geen beschermde databanken zijn. De kosten van makelaars die betrekking hebben op het verzamelen van gegevens van woningen moeten zij in het kader van hun dienstverlening al maken. Deze kosten gelden daarom niet als investering in een databank.
De investering in de databank mag zowel in kwantitatief als in kwalitatief opzicht substantieel zijn. Met kwantitatief wordt bedoeld dat er veel arbeid in de verkrijging, controle of presentatie van de databank is gestoken. Met kwalitatief wordt bedoeld dat er relatief weinig, maar wel gespecialiseerde (en dure), arbeid in de verkrijging, controle of presentatie van de databank is gestoken.
Er is geen vast bedrag te noemen dat dient te gelden als een (voldoende) substantiële investering. De Databankenwet (of de richtlijn) geeft hiervoor geen aanknopingspunten. De gedachte is dat een investering in ieder geval substantieel is als zij “pas na geruime tijd door exploitatie van de databank kan worden terugverdiend, zodat bescherming van die databank economisch gezien noodzakelijk is”.
Als een databank beschermd is, dan kan daarop inbreuk worden gemaakt. Dit kan het geval zijn als de inhoud van de databank zonder toestemming van de producent wordt opgevraagd en/of hergebruikt.
Opvragen is het vastleggen van de gegevens op een drager. Onder opvragen valt bijvoorbeeld het kopiëren, printen, downloaden of overtypen van de gegevens uit de databank. Hergebruiken is het aan het publiek beschikbaar stellen van de gegevens uit de databank. Onder hergebruiken valt bijvoorbeeld verspreiden van exemplaren met de gegevens, verhuur van (exemplaren van de) gegevens en online transmissie van de gegevens.
Van een inbreuk op het databankenrecht is sprake als de gehele databank wordt opgevraagd of hergebruikt, als substantiële delen van de databank worden opgevraagd of hergebruikt, of als herhaald en systematisch niet-substantiële delen van de databank worden opgevraagd of hergebruikt, zonder toestemming van de producent.
Het zal niet moeilijk zijn om vast te stellen of de gehele databank wordt opgevraagd en/of hergebruikt. Maar hoe moet worden beoordeeld of een substantieel deel daarvan wordt opgevraagd en/of hergebruikt? Dit moet worden beoordeeld met het oog op de investering in de samenstelling van de databank en de schade die de opvraging en/of het hergebruik van dit deel aan deze investering heeft toegebracht. Ook hier kan sprake zijn van een substantieel deel in kwantitatief of kwalitatief opzicht.
Maar niet alleen het opvragen of hergebruiken van een substantieel deel van een beschermde databank is een inbreuk. Ook het herhaald en systematisch opvragen of hergebruiken van niet-substantiële delen is een inbreuk. Het gaat hierbij om het “uitmelken” van een databank. Dat wil zeggen dat steeds opnieuw kleine delen van de databank worden opgevraagd of hergebruikt, zodat uiteindelijk alsnog een substantieel deel daarvan wordt opgevraagd of hergebruikt.
Op grond van het recht kan bijvoorbeeld scraping, onder omstandigheden, worden verboden. Scrapen is het automatisch het kopiëren van gegevens van webpagina’s. Daarmee is in elk geval sprake van een opvraging. Ook het gebruik van dedicated zoekmachines staat op gespannen voet met het databankenrecht en is niet zomaar toegestaan.
Ben jij of is jouw bedrijf of organisatie aangesproken op schending van databankrechten? Of maakt iemand juist inbreuk op jouw rechten? De advocaten van Lawfox zijn je graag behulpzaam en adviseren je graag over je rechtspositie. We kunnen de gang naar de rechter voorkomen, of juist juridische maatregelen treffen indien dat is vereist. We hebben voor jou een team beschikbaar dat graag behulpzaam is bij al jouw vragen over databankrechten.
9.4 / 10 87 reviews