Naburige rechten zijn rechten die dienen ter bescherming van prestaties van, onder meer, uitvoerende kunstenaars en producenten. De bescherming van prestaties in het kader van de naburige rechten is geregeld in de Wet op de naburige rechten (ook wel: “Wet naburige rechten” of “WNR”).
Het auteursrecht komt toe aan de maker van een werk. Wanneer iemand een liedje schrijft, dan heeft diegene de auteursrechten daarop. De zanger of zangeres heeft evenwel geen auteursrechten op dat liedje (tenzij hij of zij het liedje zelf heeft geschreven). Terwijl er vaak wel een creatieve prestatie wordt geleverd. Omdat de gedachte is dat sommige werken moeten worden uitgevoerd om tot hun recht te komen, wordt het rechtvaardig geacht om ook de uitvoerende personen te laten profiteren van het werk. Om dit mogelijk te maken zijn de naburige rechten in het leven geroepen.
Deze rechten worden “naburige” rechten genoemd omdat de rechten verwant zijn aan het auteursrecht (maar daar niet toe behoren). Naburige rechten worden onder andere als verwant aan het auteursrecht gezien omdat een houder van naburig recht in de regel gebruik maakt van een auteursrechtelijk beschermd werk. Om terug te komen op het zojuist genoemde voorbeeld: een zanger of zangeres heeft voor zijn uitvoering (de prestatie waarop een naburig recht kan rusten) een auteursrechtelijk werk nodig. Namelijk een liedje.
Op grond van een naburig recht kan een ander dan de auteur ook van het werk profiteren. Belangrijk daarbij is wel dat de naburige rechten niet zo ver gaan als het auteursrecht én dat de naburige rechten het auteursrecht van de makers niet aantasten.
Denk daarnaast ook aan persoonlijkheidsrechten.
Niet iedereen kan aanspraak maken op een naburig recht. De WNR geeft bescherming aan de inspanningen en prestaties van uitvoerende kunstenaars, fonogrammenproducenten, omroeporganisaties en filmproducenten. Definities voor wanneer iemand onder bovenstaande categorieën valt zijn te vinden in de WNR.
Maar welke rechten zijn er nu verbonden aan een naburig recht? De inhoud van het recht verschilt per categorie. De uitvoerende kunstenaar heeft, bijvoorbeeld, het exclusieve recht om de uitvoering op te nemen. Het opnemen van een live-uitzending van de uitvoering kan door de uitvoerende kunstenaar dus worden verboden. Ook het reproduceren en verspreiden van de opname zijn handelingen die aan de uitvoerende kunstenaar zijn voorbehouden. De rechten die de fonogrammenproducenten, omroeporganisaties en filmproducenten hebben, zijn net iets anders.
Waar het auteursrecht enkele beperkingen kent, kennen de naburige rechten dergelijke beperkingen ook. Gezien het verwantschap met het auteursrecht, komen de beperkingen ook in grote mate overeen. Zo kennen de naburige rechten, net als het auteursrecht, ook de citaat- en de persexceptie. De beperkingen op de naburige rechten zijn opgenomen in artikel 10 WNR.
Wat nu als iemand de naburige rechten schendt? Dan zijn er verschillende mogelijkheden. De houder van naburige rechten kan bij een schending, onder omstandigheden, aanspraak maken op een “billijke vergoeding” (artikel 7 WNR). Ook kan onder omstandigheden een schadevergoeding of winstafdracht worden gevorderd (artikel 16 WNR).
Meer weten over naburige rechten? Neem contact met ons op.
9.4 / 10 87 reviews