Door Lawfox | Auteursrecht | 1 december 2023 | 5 min. leestijd
Nabootsing van speelgoed
Succes wordt nagebootst, zeker als daar veel geld mee te verdienen is. Bedenkers van commercieel succesvolle producten worden zowel geconfronteerd met identieke namaak, als met lossere vormen van nabootsing. Ook in speelgoed-land wordt veel geld verdiend. En zijn er daarom dus ook veel partijen die goed kijken naar commercieel succesvolle producten op de markt, om die vervolgens (met beperkte wijzigingen) na te maken.
Nabootsing: imitatie of inspiratie?
Wanneer er sprake is van namaak (counterfeit) is het relatief eenvoudig om een vonnis van een rechter te krijgen waarmee de namaak effectief en blijvend kan worden bestreden. Wanneer er sprake is van van wat lossere vormen van nabootsing, kan de discussie bij de rechter ingewikkelder worden. Want waar ligt precies de grens; wanneer lijken producten tè veel op elkaar?
Icarus en de zon
Imitators proberen vaak om een nabootsing te maken die zoveel mogelijk lijkt op het origineel (dat door het publiek wordt herkend), maar die nèt niet teveel op het origineel lijkt om verboden te worden. Het op het scherpst van de snede nabootsen kent risico’s.
Wanneer Icarus te dicht bij de zon vliegt, smelten zijn vleugels. Wanneer een nabootser tè dicht het origineel benadert, wordt deze (stevig) aangepakt. Beslag, verkoopverbod op straffe van dwangsom, winstafdracht/schadevergoeding, vernietiging voorraad, recall, vervelende gesprekken met klanten over geleverde ondeugdelijke producten, etcetera.
Nabootsing: Squishy Maker vs. Squishy factory
Gisteren (30 november 2023) was het weer eens zover. Een kort geding vonnis over nagebootst speelgoed. Ditmaal konden de bedenkers van het “Stuff-a-Loons”-product en het op dat concept voortbordurende” Squishy Maker” het niet verkroppen dat een sterk gelijkend stuk speelgoed onder de naam “Squishy Factory” (onder meer) in de schappen van winkelketen Action lag. Voor een aanzienlijke lagere verkoopprijs dan het oorspronkelijke product uiteraard.
vs.:
Juridische gronden voor bescherming van vormgeving van speelgoed / bestrijding van nabootsing
Er zijn allerlei juridische invalshoeken om (vormgeving van) speelgoed te kunnen beschermen. Bijvoorbeeld modelrecht, auteursrecht, slaafse nabootsing, merkenrecht, octrooirecht. Al die invalshoeken kennen hun eigen vereisten, beoordelingssystematieken, mogelijkheden en beperkingen, en kunnen naast elkaar door de rechthebbende in stelling worden gebracht om de namaak te proberen te beëindigen.
Auteursrecht, slaafse nabootsing, en nabootsing
In dit geval bracht de rechthebbende onder meer het auteursrecht in stelling en beriep zich op slaafse nabootsing. Een van de beperkingen van het auteursrecht is dat het geen technisch gedicteerde elementen beschermt. Auteursrecht beschermt (platgeslagen) creativiteit. Voor techniekbescherming moet je een octrooi regelen (en je kunt het soms ook via de slaafse nabootsing de discussie in rommelen).
Droge ogen
De imitator in deze zaak (Toi Toys) heeft zich in de procedure onder meer beroepen op die techniekbeperking van het auteursrecht. Zij betoogde dat, voor zover er overeenstemming bestaat tussen de Squishy Maker en de Squishy Factory, dit technisch bepaald zou zijn. De rechter gaat hier niet in mee en vindt het opmerkelijk dat Toi-Toys op zitting met droge ogen aangaf dat zelfs de herkenbare, (fel)groene kleur “technisch bepaald” zou zijn. Toi-Toys maakt daarom volgens de rechter wel degelijk inbreuk op de auteursrechten van Seven Towns en Boti. Beschermde elementen, zoals de vormgeving en de kleurstelling zijn nagebootst. Het verhandelen van de Squishy Factory is daarom een inbreuk op de auteursrechten. Bovendien is sprake van ontoelaatbaar meeliften op het succes van een ander.
Lessons learned
Les 1 bij het nabootsen van een bestaand product is (als je er mee weg wil komen, en al sinds de jaren ’50) dat je als nabootser op zijn minst kunt proberen om een ander kleurtje te gebruiken (HR Hyster Karry Kane – slaafse nabootsing). In allerlei recente zaken over de Rubik’s Cube biedt dit nog steeds dat een escape aan de nabootsers; zelf ook geregeld op ons bureau gehad. Maar zelfs de eenvoudige maatregel om een ander kleurtje te gebruiken heeft Toi Toys hier nagelaten…
Gevolgen
Toi Toys (en Action, waar deze producten van Toi Toys werden verkocht aan de eindconsument) zag de bui sinds ontvangst van een sommatiebrief al hangen, en heeft geprobeerd om de voor haar nadelige gevolgen van een mogelijke inbreuk zoveel mogelijk te beperken. Zo werd de prijs bij Action opeens snel verlaagd (om zoveel mogelijk uit te verkopen voordat er mogelijk een verbod zou komen).
Resultaat van het verhaal is vooralsnog
- dat er ruim 45.500 door de rechthebbende in beslag genomen Squishy Factory’s vernietigd (althans gerecycled) worden
- dat Toi Toys een inbreukverbod met dwangsom opgelegd heeft gekregen
- dat Toi Toys haar accountant aan het werk kan zetten om openheid van zaken te geven omtrent de omvang van de inbreuk en wat zij daarmee heeft verdiend
- dat Toi Toys haar afnemers moet informeren en voorraden terug moet roepen
- dat Toi Toys een kostenvergoeding moet betalen.
Icarus heeft in dit geval volgens de voorzieningenrechter dus toch te dicht bij de zon gevlogen.
Het laatste woord hierover hoeft nog niet gesproken te zijn. Doorprocederen – hoger beroep en/of bodemprocedure – is mogelijk. In de praktijk worden geschillen zoals dit doorgaans evenwel vaak tussen partijen geregeld zonder alle rechtsmiddelen uit te putten.
Contact met nabootsing-advocaat
Heeft u vragen over nabootsing, auteursrecht, productvormgeving, en wilt u meer weten over de (mogelijke) bescherming van uw producten? Of wordt u juist aangesproken door een vermeend rechthebbende? Onze professionals zijn u graag van dienst. Bel of mail vrijblijvend: 013-2077107 / info@lawfox.nl.
