Door Wouter Dammers | Auteursrecht | 20 maart 2025 | 9 min. leestijd
Als je actief bent in de muziekindustrie, weet je hoe cruciaal het auteursrecht is. Recent heeft de kantonrechter van de rechtbank Den Haag een interessante uitspraak gedaan in de zaak tussen PACE en MOJO. Deze zaak heeft belangrijke gevolgen voor de manier waarop we naar muziekauteursrecht en bemiddeling kijken. In dit blogbericht duik ik dieper in op deze uitspraak, leg ik uit wat artikel 30a van de Auteurswet (Aw) inhoudt, en wat dit alles voor jou kan betekenen. En voor mede-liefhebbers van progressieve rock: de band Dream Theater speelt een rol in deze zaak!
Bemiddeling in muziekauteursrecht
De kern van de zaak draait om bemiddeling over muziekauteursrecht. De regels daarover zijn in Nederland neergelegd in artikel 30a Auteurswet (Aw). De betrokken partijen zijn PACE en MOJO:
- PACE (ook wel bekend als: PACE Rights Entertainment) is een bedrijf dat auteursrechthebbenden in de muziekindustrie (zoals componisten, tekstschrijvers en muziekuitgevers) adviseert en assisteert bij het beheren van hun auteursrechten. PACE treedt op namens individuele rechthebbenden en int vergoedingen bij gebruikers voor het gebruik van specifieke werken bij specifieke uitvoeringen. Met andere woorden: PACE helpt auteursrechthebbenden om betaald te krijgen wanneer hun muziek openbaar wordt gemaakt. Eén van de aangesloten rechthebbenden is de progressieve rockband Dream Theater.
- MOJO is voor de meesten van ons wel bekend: het is een grote speler in de concertorganisatie en -promotie in Nederland, en onderdeel van Live Nation, de grootste concertpromotor ter wereld. MOJO organiseert concerten en festivals. Daarbij worden auteursrechtelijk beschermde muziekwerken openbaar gemaakt door artiesten.
Voor de liefhebbers van progressieve rock is nog een interessant detail dat de zaak mede draait om een concert van de band Dream Theater in AFAS Live in Amsterdam op 11 januari 2020. PACE bemiddelt namens Dream Theater voor het verkrijgen van vergoedingen voor de openbaarmaking van hun muziek. PACE heeft MOJO daarom facturen gestuurd voor de volgens haar verschuldigde licentievergoeding voor de openbaarmaking van deze muziek. MOJO heeft die facturen echter niet betaald. MOJO meent namelijk dat PACE niet beschikt over de vereiste, wettelijk verplichte toestemming voor muziekauteursrechtbemiddeling. Dit is geregeld in artikel 30 Auteurswet (Aw). PACE stelt dat zij niet hoeft te voldoen aan dit artikel, omdat het Nederlandse recht niet op haar van toepassing is. Ook stelt PACE dat zij individueel bemiddelt, en dat het artikel enkel van toepassing zou zijn op collectieve bemiddeling.
Discussie over muziekbemiddeling
Om deze discussie te begrijpen, is het belangrijk om te weten dat wanneer muziek openbaar wordt gemaakt, bijvoorbeeld tijdens een concert, de auteursrechthebbenden hiervoor een vergoeding kunnen eisen. Dit is een essentieel onderdeel van het auteursrecht.
In deze context stelt PACE dat zij bemiddelt namens de auteursrechthebbenden van de muziekwerken die tijdens een concert van Dream Theater door MOJO waren uitgevoerd. PACE stuurt MOJO een factuur om deze vergoeding te innen namens deze auteursrechthebbenden.
MOJO weigert om de factuur te betalen. Zij meent dat PACE niet over de benodigde toestemming beschikt volgens artikel 30a Aw om deze bemiddelingsactiviteiten uit te voeren en de vergoeding te innen.
Artikel 30a Aw: De spelregels voor bemiddeling in muziekauteursrecht
Om deze discussie goed te begrijpen, is het belangrijk om te weten wat artikel 30a Aw precies inhoudt. Dit artikel stelt dat voor het “als bedrijf verlenen van bemiddeling inzake muziekauteursrecht” een toestemming van de Minister van Justitie en Veiligheid vereist is.
Wat is bemiddeling inzake muziekauteursrecht?
Artikel 30a lid 2 Aw definieert dit als “het, al of niet op eigen naam, ten behoeve van de makers van muziekwerken of hunne rechtverkrijgenden, sluiten of ten uitvoer leggen van overeenkomsten betreffende de uitvoering in het openbaar (…) van die werken”. In normale mensentaal komt dit erop neer dat muziekauteursrechtbemiddeling gaat over het regelen van zaken voor mensen die muziek maken, zoals componisten en tekstschrijvers, of degenen die de rechten daarop hebben verkregen. Denk hierbij aan zaken zoals:
- Het sluiten van contracten: ervoor zorgen dat er overeenkomsten komen tussen de auteursrechthebbenden en degenen die de muziek willen gebruiken (bijvoorbeeld om het in het openbaar af te spelen);
- Het uitvoeren van contracten: ervoor zorgen dat de afspraken die zijn overeengekomen worden nagekomen.
Deze zaken kunnen op twee manieren geregeld worden:
- Op eigen naam: De bemiddelaar is zelf partij bij de overeenkomst en regelt de afspraken dus voor zichzelf;
- Niet op eigen naam: De bemiddelaar handelt duidelijk in opdracht van (andere) auteursrechthebbenden.
Waarom is toestemming voor muziekauteursrechtbemiddeling vereist?
Deze toestemming is nodig om de belangen van alle betrokken partijen te beschermen en te zorgen voor een ordelijk verloop van het auteursrechtelijk verkeer.
Muziekbemiddeling zonder de vereiste toestemming leidt tot nietigheid
Overeenkomsten die worden aangegaan zonder de vereiste toestemming zijn nietig. Een “nietige overeenkomst” is een overeenkomst die juridisch gezien niet bestaat. Het is “van rechtswege ongeldig”, wat betekent dat deze overeenkomst nooit heeft bestaan vanaf het moment dat deze werd gesloten. Door deze “terugwerkende kracht” moet de situatie zoveel mogelijk worden teruggedraaid naar hoe deze was voordat de overeenkomst werd gesloten. De overeenkomst bestond dus nooit en heeft dus geen rechtsgevolgen, wat betekent dat er geen verplichtingen bestaan voor de partijen, en dat geen van de partijen de ander kan dwingen om de afspraken na te komen
BUMA heeft in Nederland de exclusieve toestemming om op te treden als bemiddelaar inzake muziekauteursrecht.
In Nederland is BUMA de organisatie die van de Minister van Justitie en Veiligheid de exclusieve toestemming heeft gekregen om op te treden als bemiddelaar inzake muziekauteursrecht. BUMA heeft een groot belang bij de uitkomst van de zaak, omdat de zaak draait om de interpretatie en toepassing van artikel 30a Aw. Dit artikel regelt de bemiddeling in muziekauteursrecht, en BUMA is de aangewezen partij in Nederland die hierin een rol mag spelen. De uitspraak in de zaak Pace tegen Mojo kan dus direct van invloed zijn op de positie en de taken van BUMA. Daarom heeft BUMA zich in de rechtszaak gevoegd, om haar belangen te verdedigen en haar standpunt aan de rechter kenbaar te maken. Door zich te voegen, wordt BUMA geen hoofdrolspeler in de zaak (dat blijven PACE en MOJO), maar krijgt zij wel de kans om invloed uit te oefenen op de beslissing van de rechter.
De uitspraak van de rechter: Artikel 30a Aw is dwingend recht van openbare orde
De rechtbank Den Haag heeft in deze zaak een belangrijke beslissing genomen: artikel 30a Aw is dwingend recht van openbare orde.
Dit betekent dat partijen in overeenkomsten geen afwijkende afspraken kunnen maken die in strijd zijn met artikel 30a Aw. Dit is cruciaal, omdat het de positie van rechthebbenden beschermt.
De reden dat de rechter zegt dat dit dwingend recht cruciaal is om hen te beschermen, is omdat artikel 30a Aw regelt wie er mag bemiddelen bij het innen van de vergoedingen voor het gebruik van hun muziek. Als partijen zouden kunnen afspreken om de regels van artikel 30a Aw te negeren, dan zou dat de positie van de rechthebbenden kunnen verzwakken. Dan zou het bijvoorbeeld onduidelijk kunnen worden wie bevoegd is om namens hen op te treden en vergoedingen te innen, en dat zou tot allerlei problemen en misbruik kunnen leiden. Door te oordelen dat artikel 30a Aw dwingend recht is, zorgt de rechter ervoor dat deze regels stevig overeind blijven en dat de rechthebbenden erop kunnen vertrouwen dat hun rechten op de juiste manier worden beschermd.
De rechtbank oordeelt zelfs dat de regels van artikel 30a Auteurswet essentieel zijn voor de goede werking van het auteursrecht in Nederland. Dat is zo belangrijk omdat dit zorgt voor orde en duidelijkheid in het proces van het verlenen van licenties en het innen van vergoedingen. Het voorkomt chaos en willekeur. Ook beschermen deze regels de belangen van de mensen die de muziek maken (de rechthebbenden). Ze zorgen ervoor dat er op een eerlijke en transparante manier met hun rechten wordt omgegaan. Bovendien geeft de rechtbank hiermee aan dat we erop moeten kunnen vertrouwen dat het auteursrecht in Nederland op een bepaalde manier werkt. Dit vertrouwen is belangrijk voor zowel de makers van muziek als de gebruikers ervan.
De rechtbank benadrukte dat artikel 30a Aw geldt voor iedere bemiddelaar die in Nederland actief is op het gebied van muziekauteursrecht. Het maakt daarbij niet uit of het gaat om collectief beheer (zoals door een collectieve beheersorganisatie als BUMA) of individueel beheer. Ook bemiddeling door partijen die geen collectieve beheersorganisatie (CBO) zijn valt hieronder.
Wat betekent deze uitspraak voor de muziekindustrie?
Deze uitspraak heeft belangrijke gevolgen voor de muziekindustrie:
- Duidelijkheid over bemiddeling: De uitspraak schept duidelijkheid over wat wel en niet is toegestaan bij bemiddeling inzake muziekauteursrecht.
- Bescherming van rechthebbenden: Het dwingend recht karakter van artikel 30a Aw draagt bij aan de bescherming van de rechten van auteurs, componisten en andere rechthebbenden.
- Belang van de juiste toestemming: Het is cruciaal om ervoor te zorgen dat je zaken doet met partijen die over de juiste toestemming beschikken voor bemiddeling inzake muziekauteursrecht.
Wat kan LAWFOX Advocaten voor jou betekenen?
De juridische aspecten van de muziekindustrie zijn complex en voortdurend in ontwikkeling. Deze uitspraak is een goed voorbeeld van hoe belangrijk het is om op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen en je juridische zaken goed te regelen.
Onze advocaten hebben de expertise in huis om jou te helpen bij alle juridische vraagstukken rondom muziekauteursrecht. Wij kunnen je adviseren over:
- Contracten met auteursrechthebbenden en bemiddelaars: Wij zorgen ervoor dat jouw contracten juridisch waterdicht zijn en voldoen aan alle wettelijke eisen.
- Licenties en vergoedingen: Wij helpen je bij het verkrijgen van de juiste licenties en het onderhandelen over eerlijke vergoedingen.
- Geschillenbeslechting: Mocht er een juridisch conflict ontstaan, dan staan wij je bij met deskundig advies en juridische bijstand.
Neem contact op voor juridisch advies
Heb je vragen over deze uitspraak of andere juridische kwesties in de muziekindustrie? Neem dan gerust contact met ons op. Wij staan klaar om je te helpen met helder en praktisch juridisch advies, zodat jij je kunt focussen op de muziek.
