Software is niet meer weg te denken uit onze huidige informatiesamenleving. Auteursrecht op software is daarom van groot belang. De software, SaaS, on premise, broncode, gecompileerd, firmware en computerprogramma’s in welke vorm dan ook, kan auteursrechtelijk zijn beschermd. Dit kan anders zijn in het geval bij embedded software, waarbij de functionele eisen en randvoorwaarden vaak heel strikt zijn. Ook ideeën zijn niet auteursrechtelijk beschermd: alleen de concrete implementatie van een functie kan bescherming genieten. Auteursrecht op software is een vorm van intellectueel eigendom.
De broncode en/of objectcode van software kan auteursrechtelijk beschermd zijn. Software is auteursrechtelijk beschermd indien het een eigen en oorspronkelijk karakter heeft en het de persoonlijke stempel van de maker draagt. Dit is snel het geval. Wel moet de software van niet louter technische of functionele aard zijn om beschermd te zijn onder het auteursrecht.
Software mag meestal niet zonder toestemming van de maker gebruikt worden. De maker heeft rechten om op te treden tegen “openbaarmaking” en “verveelvoudiging” van zijn werk. Publiceren of kopiëren van een software is dan verboden en vormt een schending van intellectuele eigendomsrechten. De ander is aansprakelijk als hij inbreuk pleegt op de software auteursrechten. Normaal gebruik, zoals het kopiëren van de harde schijf naar het werkgeheugen, het maken van een reservekopie (back-up) of het verrichten van onderhoud is wettelijk toegestaan en vormt geen inbreuk op auteursrecht op software, mits je een licentie hebt.
Ook contractueel kan toestemming aan voorwaarden verbonden zijn. Dat kan in zogenaamde licentievoorwaarden, gebruiksvoorwaarden, EULA of licentieovereenkomst. Open source licenties zijn in feite niets anders dan de toestemming van de auteursrechthebbende om software onder voorwaarden (vrij) te gebruiken.
Als afnemer van software ben je vaak afhankelijk van de softwaremaker vanwege het auteursrecht (dit heet ook wel een ‘vendor lock-in’). Indien je met een derde verder wil, zal je de auteursrechten overgedragen moeten krijgen, of afgifte van de broncode moeten vorderen. Een leverancier kan gehouden zijn tot afgifte van de broncode wanneer het maatwerksoftware betreft. Bij standaardsoftware ligt dat vaak anders, vanwege de commerciële belangen van de maker.
Softwaregebruik zonder licentie kan dus een schending van het auteursrecht zijn. De inbreukmaker kan daarvoor aansprakelijk worden gehouden.
In het geval van een conflict op het gebied van auteursrechten kunnen advocaten gespecialiseerd in intellectuele eigendomsrechten van dienst zijn. Wanneer het specifiek op software of andere ICT-elementen gaat, doe je er verstandig aan een advocaat in te schakelen die ook daarin thuis is.
Als rechthebbende op software kan je dus optreden tegen ongewenst gebruik. Het is aan jou om stappen te ondernemen. Je kunt de inbreukmaker vriendelijk aanspreken op het staken van de inbreuk, met name wanneer de inbreukmaker de inbreuk niet opzettelijk pleegt. Vaak is een schriftelijk verzoek dan voldoende. Maar wanneer de inbreuk welbewust wordt gepleegd, of wanneer een vriendelijk verzoek geen zin lijkt te hebben, is het advies om direct maatregelen te treffen.
Vaak is snel handelen vereist om verdere inbreuk te voorkomen. Je kunt sommeren tot het staken van de inbreuk, en je kunt schadevergoeding vorderen. Ook afgifte en vernietiging van kopietjes is mogelijk.
Het is aan te raden om in kort geding, eventueel voorafgegaan door een beslag, een verbod te vorderen, en een schadeclaim in te dienen. Met het beslag kan je bewijs veilig stellen, en/of betaling waarborgen. Qua schadevergoeding kan je de door jou gemiste inkomsten, zoals gewone licentievergoeding, en de betaalde advocaatkosten vorderen.
1. Beoordeel of je in je recht staat: Geniet de software auteursrechtelijke bescherming, en ben jij de rechthebbende? En heb je voldoende bewijs dat er een inbreuk wordt gepleegd? Zo ja: neem direct actie. Als dit niet het geval is: probeer beslag te leggen op bewijs, zodat je daarover zekerheid hebt.
2. Kan de inbreukmaker vriendelijk verzocht worden om de inbreuk te staken, of is het beter om direct tot actie over te gaan?
3. Laat een advocaat een goede brief opstellen, waarin wordt aangegeven dat – en waarom – jij de auteursrechthebbende bent en dat – en waarom – er een inbreuk wordt gepleegd. Houd rekening met wettelijke uitzonderingen. Stel een schadeclaim in, welke je kunt baseren op de door jou gemiste licentievergoedingen.
4. Leg eventueel conservatoir beslag, zodat je zeker weet dat de inbreukmaker de schade wel kan vergoeden. Met zo’n beslag zorg je er ook al snel voor dat de inbreukmaker overstag gaat.
5. Span een kort geding aan. Je kunt snel een voorlopig oordeel krijgen van de rechter dat de inbreuk gestaakt moet worden, onder straffe van een dwangsom. Ook kan je schadevergoeding eisen en kan je om een volledige proceskosten veroordeling vragen zodat je de advocaatkosten volledig vergoed krijgt.
Als je wordt aangeschreven vanwege inbreuk op auteursrechten op software, let dan op de volgende punten. Het ontvangen van een brief of dagvaarding betekent niet per sé dat je verplicht bent om schade te vergoeden, of om de software niet langer te gebruiken. Zo kan je een wettelijk recht op gebruik hebben, of is de klager niet eens zelf de auteursrechthebbende. Denk bijvoorbeeld aan vrij beschikbare open source software, andere software van derden, of elementen die geen auteursrechtelijke bescherming genieten vanwege technische randvoorwaarden. De auteursrechthebbende moet wel aantonen dat hij rechthebbende is, net als zijn schade. Doet hij dat niet dan kan hij daarop worden afgerekend. Ook het overnemen van een idee an sich is geen inbreuk. Ook verhoogde schadebedragen, als het ware verkapte boetes, zijn niet zonder meer toewijsbaar.
Als je echt een inbreuk hebt gepleegd, doe je er verstandig aan om de inbreuk te staken. Bepaal dan of je belang hebt bij gebruik in de toekomst of niet. Wellicht dat met de rechthebbende te overleggen is over toekomstig gebruik
1. Beoordeel of de vermeende auteursrechthebbende wel in zijn recht staat. Geniet het werk wel auteursrechtelijke bescherming, is hij wel de auteursrechthebbende, en wordt er wel een inbreuk gepleegd? Is er geen sprake van een (wettelijke) uitzondering, of een licentievoorwaarde die niet toelaatbaar is? En hoe zit het met de onderbouwing? Schort het hieraan? Verweer je direct!
2. Onderteken nooit een brief van een advocaat ter bevestiging dat je de inbreuk gestaakt zal houden, en dat je een boete zal verbeuren.
3. Beoordeel of het mogelijk is om te overleggen met de auteursrechthebbende, of staak de inbreuk. Vaak is een schikking voordeliger dan een juridische procedure. Houd daarbij vooral rekening met de kosten van een juridische procedure. Als je in het ongelijk wordt gesteld betaal je de volledige proceskosten van de wederpartij. Andersom geldt natuurlijk hetzelfde: sta je in je recht, dan zal de wederpartij jouw kosten moeten vergoeden.
4. Laat een advocaat een goede brief opstellen, waarin je aangeeft dat je je verweert. Soms blijft het daarna al stil, en blijkt er slechts sprake te zijn van een zogenaamde blafbrief. Blaffende honden bijten (meestal) niet. Een advocaat kan je adviseren over jouw rechtspositie.
5. Verweer jezelf goed in een rechtszaak. Met een deugdelijke voorbereiding is er vaak wel wat in te brengen tegen een vordering. De vordering kan vaak beperkt, of soms zelfs volledig worden afgeschoten. De advocaatkosten voor jouw verdediging kan je zelf volledig op de eiser verhalen wanneer je in het gelijk wordt gesteld. Houd er rekening mee dat er soms een deskundige bij moet komen, omdat ICT-zaken vaak technisch complex kunnen zijn.
De advocaten van LAWFOX werken vrijwel dagelijks met auteursrechten en staan je graag bij. Wij kunnen voor jouw bedrijf of organisatie de gang naar de rechter voorkomen, of juist juridische maatregelen treffen indien dat is vereist. We hebben voor jou een team beschikbaar dat graag behulpzaam is bij al jouw vragen over auteursrecht op software.
9.4 / 10 87 reviews