Door Lawfox | Auteursrecht | 30 april 2020 | 9 min. leestijd
Afgelopen maand deed de kantonrechter een bijzondere uitspraak over het gebruik van een foto door de NOS: er was niet alleen sprake van auteursrechtinbreuk, maar ook van een aantasting van de eer en goede naam van de eisende partij. Opvallend is het volgende: de aantasting van de eer en goede naam gold niet voor eiser in de hoedanigheid van fotograaf, maar wel voor eiser in de hoedanigheid van piloot.
Wat was er aan de hand? De NOS had een foto, gemaakt door eiser, geplaatst bij een artikel over een dronken co-piloot. Eiser – fotograaf en piloot – is niet blij met deze publicatie. Zo zou er volgens hem sprake zijn van inbreuk op zijn auteursrechten en persoonlijkheidsrechten en zou hij schade hebben geleden. Lees hieronder de details.
De feiten: fotograaf/piloot vs. de NOS
Zoals gezegd is eiser fotograaf en tevens piloot. In 2017 werd hij verkozen tot “International Photographer of the Year”.
Gedaagde is de NOS. In 2018 publiceerde de NOS een artikel over het feit dat eiser de bovenstaande prijs had gewonnen. Dit artikel ging gepaard met aantal foto’s, waarvoor de NOS toestemming van de fotograaf had verkregen. Die toestemming was echter vrij beperkt. In de woorden van eiser:
“(…) Een aantal foto’s is beschikbaar voor een dergelijk artikel, echter met de limitatie dat het alleen voor het artikel (dus geen prints etc) en de foto’s niet overdraagbaar zijn aan derden zonder mijn toestemming. (…)”
In 2019 publiceerde de NOS een artikel met de titel “Copiloot heeft teveel gedronken, vlucht vanaf Schiphol geannuleerd”, en plaatste daarbij een foto gemaakt door eiser. Onder de foto stond alleen de naam van eiser.
Eiser ondernam meteen actie maar kreeg in eerste instantie geen reactie van de NOS. Een aantal dagen later antwoordde de NOS dat er geen sprake was van auteursrechtinbreuk. Wel besloot de NOS om de tekst onder de foto te veranderen naar: “foto: [naam eiser]”. Op een later moment was de foto vervangen door een andere foto. Ook besloot de NOS om een bericht te plaatsen in haar herstelrubriek met een rectificatie.
In de latere correspondentie ging het over een eventuele schadevergoeding en erkende de NOS de inbreuk. In februari berichtte de NOS aan eiser dat de foto uit haar archief was verwijderd.
De stellingen en vorderingen van de fotograaf
Volgens de fotograaf is er sprake van inbreuk op zijn auteursrecht. De NOS heeft de foto immers zonder zijn toestemming gebruikt. De foto heeft zijn exclusiviteit verloren, waardoor de fotograaf de foto niet meer als Limited Edition Print kan aanbieden. Normaal vraag hij daarvoor een minimale prijs van 4.000 euro.
Ook stelt de fotograaf dat er sprake is van inbreuk op zijn persoonlijkheidsrechten zoals bedoeld in artikel artikel 25 lid 1 sub d Auteurswet. Door zijn foto te gebruiken bij een negatief artikel over een dronken co-piloot is de eer en goede naam van de fotograaf nadeel toegebracht, aldus de fotograaf. Gezien het bereik van de nieuwsartikelen van de NOS, vordert hij een bedrag van 4.000,- euro.
De fotograaf vordert (kort gezegd):
- een verklaring voor recht dat de NOS inbreuk heeft gemaakt op zijn auteursrechten;
- een verklaring voor recht dat de NOS inbreuk heeft gemaakt op zijn persoonlijkheidsrechten;
- de NOS te gebieden de inbreuk te staken, op straffe van een dwangsom;
- de NOS te veroordelen tot vergoeding van de door eiser geleden schade, wat neerkomt op 4.000,- euro voor de auteursrechtinbreuk en 4.000,- euro voor de inbreuk op persoonlijkheidsrechten;
- de NOS te veroordelen in de volledige proceskosten (artikel 1019h Rv).
Het verweer
De NOS stelt dat zij al heeft erkend dat er sprake was van inbreuk, waardoor de fotograaf geen belang meer heeft bij vorderingen 1 en 3. De NOS betwist dat de foto aangeboden zou worden als Limited Edition Print, en mocht dat wel zo zijn dan kan dat volgens de NOS nog steeds. Bij een schadevergoeding moet uit worden gegaan van de gebruikelijke licentievergoeding.
Ook betwist de NOS dat er sprake is van een schending van persoonlijkheidsrechten, omdat de foto wel al eerder door de NOS was geplaatst. Het feit dat er nu geen toestemming was verleend betekent volgens de NOS niet dat er automatische sprake is van een inbreuk op een persoonlijkheidsrecht. Verder stelt de NOS dat er geen sprake is van reputatieschade omdat de naam van eiser op de gebruikelijke manier onder de foto is geplaatst. Volgens de NOS moet de hoedanigheid van eiser als fotograaf en piloot worden gescheiden, en is eiser als fotograaf geen nadeel toegebracht.
Wat betreft de proceskosten stelt de NOS dat het onredelijk is om de NOS te veroordelen in de volledige proceskosten, althans dat het gaat om een (zeer) eenvoudige zaak, waardoor het liquidatietarief dan wel het laagste indicatietarief van toepassing is.
Het oordeel
Toewijzing van de verklaring voor recht en het gebod?
De rechter oordeelt allereerst dat de verklaring voor recht en het gebod ten aanzien van de auteursrechtinbreuk kunnen worden toegewezen. De fotograaf heeft voldoende belang bij deze vorderingen, omdat de foto niet zonder toestemming in het archief van de NOS terecht hadden mogen komen, of in ieder geval niet zonder de vermelding dat de foto niet zonder de toestemming van eiser gebruikt mocht worden. Ook is relevant dat de fotograaf nog meer foto’s aan de NOS beschikbaar had gesteld, die wel nog zouden kunnen worden gebruikt. Al met al worden de verklaring voor recht en het gebod dus toegewezen.
De gevorderde dwangsom wordt wel verlaagd en gemaximeerd.
Hoogte schadevergoeding
Partijen zijn het erover eens dat er een vergoeding dient te worden betaald. Hoe hoog die moet zijn, houdt partijen verdeeld:
- Volgens de fotograaf heeft de foto een minimale verkoopwaarde van 4.000,- euro, omdat de foto zou worden verkocht als een Limited Edition Print;
- Volgens de NOS moet uit worden gegaan van een gebruikelijke licentievergoeding tussen de 10 en 70 euro of moet worden aangeknoopt bij de prijs van een Open Edition Print (215-245 euro).
De kantonrechter oordeelt dat de schade moet worden geschat (artikel 6:97 BW), en:
Daarbij is van belang dat de waarde van de foto mede wordt bepaald door het feit dat deze deel uitmaakt van de prijswinnende serie foto’s zoals onder 1.2 vermeld. Dat betekent dat de gangbare maatstaven waarop NOS zich heeft beroepen in dit geval niet toepasbaar zijn. In het licht van de door [eiser] in het geding gebrachte schermafdrukken van zijn website acht de kantonrechter onvoldoende gemotiveerd betwist dat [eiser] foto’s in een Limited Edition Print aanbiedt voor de prijzen zoals gesteld.
Volgens de NOS kan de foto alsnog als een Limited Edition Print worden verkocht. Daarover oordeelt de rechter:
Aannemelijk is wel dat de publicatie door NOS ten minste afbreuk doet aan de exploitatiemogelijkheden van de foto. Een vergoeding gelijk aan de prijs van één afdruk in het kleinste formaat ad € 4.000,- is daarom een redelijke schatting van het omzetverlies door de auteursrechtinbreuk en zal als schade worden toegewezen.
Inbreuk op persoonlijkheidsrechten van fotograaf?
Volgens eiser zou er sprake zijn van inbreuk op zijn persoonlijkheidsrechten omdat zijn foto is geplaatst bij een artikel over een dronken co-piloot. Ook is de resolutie aangepast. Deze stellingen baseert eiser op artikel 25 lid 1 sub d Auteurswet.
Wat betreft het aanpassen van de resolutie oordeelt de rechter dat dit geen zichtbare aantasting van het werk heeft opgeleverd.
Wat betreft de stelling dat de foto is gebruikt in een negatieve context oordeelt de kantonrechter dat er geen sprake is van een inbreuk op persoonlijkheidsrechten. Het gaat hier immers om een negatieve context voor eiser in de hoedanigheid van piloot. In de hoedanigheid van fotograaf is hem geen nadeel toegebracht.
Om deze reden bestaat er ook geen grond om een schadevergoeding toe te wijzen.
Persoonlijkheidsrechten piloot wel aangetast!
Eiser stelt zich evenwel op het standpunt dat hij ook in zijn persoonlijkheidsrechten als piloot is aangetast. Of dat inderdaad zo is, moet worden beoordeeld aan de hand van artikel 6:162 BW, de onrechtmatige daad.
De rechter oordeelt:
De kantonrechter is van oordeel dat het noemen van de naam van [eiser] (zonder dat duidelijk was dat die naam alleen op de foto betrekking had, zoals aanvankelijk het geval was) het gevaar in het leven roept dat [eiser] met een dronken co-piloot wordt geassocieerd. Dat is reeds voldoende om aan te nemen dat hij in zijn eer en goede naam is aangetast.
Eiser heeft daarom recht op vergoeding van zijn immateriële schade op grond van artikel 6:106 lid 1 sub b BW. De rechter schat deze schade op 500,00 euro, waarbij de rechter gebruik heeft gemaakt van jurisprudentie die is opgenomen in de Smartengeldgids.
Proceskosten
De NOS wordt veroordeeld in de proceskosten, waarbij de rechter de zaak kwalificeert als een ‘eenvoudige’ zaak in de zin van de Indicatietarieven. De NOS moet daarom 8.334,58 euro aan proceskosten vergoeden.
Conclusie
Uit deze uitspraak volgt nog maar weer eens dat de schade die een fotograaf lijdt kan worden vastgesteld op de misgelopen omzet, in deze zaak vastgesteld op 4.000,- euro. Ook volgt uit deze zaak dat er op grond van artikel 6:162 Burgerlijk Wetboek inbreuk kan worden gemaakt op persoonlijkheidsrechten (aantasting van de eer en goede naam). Daarbij ging het echter wel om de eisende partij in de hoedanigheid van piloot en lijkt deze route voor fotografen geen reële optie.
Aan het oordeel over deze inbreuk op persoonlijkheidsrechten heeft de rechter echter niet veel woorden besteed. Voldoende was dat met het plaatsen van de naam van eiser het gevaar in het leven werd geroepen dat eiser met een dronken co-piloot werd geassocieerd. Bij het lezen van het vonnis lijkt het onderscheid tussen eiser in de hoedanigheid van fotograaf en eiser in de hoedanigheid van piloot zelfs door de NOS te zijn gemaakt, die zichzelf daarmee in de vingers lijkt te hebben gesneden. Een snee die de NOS 500 euro kost. Mogelijk heeft de rechter niet meer woorden besteed aan dit oordeel omdat er tussen partijen niet veel discussie over bestond. Dat lijkt me echter sterk.
Ik ben benieuwd of dit vonnis nog een vervolg krijgt!
