Door Wouter Dammers | Mediation | 17 december 2020 | 5 min. leestijd
Door Tami.nl ben ik geïnterviewd over de verschillende mogelijkheden om een IT-conflict aan te pakken.
Er is een conflict en dat moet worden opgelost. Wat is dan het beste instrument? Met mediation gaan we vast en zeker over gevoelens praten, de rechtbank kost veel tijd en geld en een arbitraal vonnis wordt dat in het buitenland eigenlijk wel tenuitvoergelegd? Wouter Dammers geeft een inkijkje in de mogelijkheden en helpt met het maken van afwegingen.
Doelen bij mislukte IT-projecten
Ik laat daarbij weten dat IT-projecten geregeld mis kunnen gaan. Vaak valt het project te duur uit, kost het teveel tijd, of wordt er niet geleverd wat er was afgesproken of werd verwacht. Een klant wil vaak dat er gewoon een oplossing komt voor het technische probleem, of genoegdoening in de vorm van een schadevergoeding of dat je van het project af kunt. Als leverancier wil je betaald krijgen en lever je graag een goed project af. Dus iedere partij heeft een eigen doel. Ik leg uit dat er verschillende manieren zijn om dat doel te bereiken. Dat kan, bijvoorbeeld, door een gang naar de rechter, door te kiezen voor arbitrage, of door middel van mediation.
Rechtspraak of arbitrage
Ik geef aan dat de gang naar de rechter het meest voor de hand liggend is. Maar rechters vinden IT vaak lastig. Het gaat immers vaak om iets heel ongrijpbaars en gaat geregeld over technische aspecten. Als een rechter meent niet voldoende kennis te hebben, kan de rechter een deskundige aanwijzen. Met alle kosten en risico’s van dien. Vaak hebben partijen dan ook zelf al deskundigen ingeschakeld. En dan zijn er dus al drie deskundigen bij betrokken. Het is dan ook een mogelijkheid om zelf een deskundige te kiezen, of desnoods drie, die gezamenlijk tot een oordeel kunnen komen. Dit kan veel tijd en frustratie kosten. Dat kan bij bindend advies of bij arbitrage.
Mediation voor verbetering communicatie
Bij mediation streven partijen er naar om zelf een duurzame oplossing te bereiken. Daarvoor is nodig dat partijen weer met elkaar kunnen communiceren, en daartoe kan een mediator juist de faciliteiten bieden. Vaak denken partijen die al in een conflict met elkaar zijn dat mediation geen kans van slagen heeft. Want de andere partij is gemeen, dom of gek, bijvoorbeeld. Juist dan is een gesprek heel erg goed. Kennelijk zit er dan toch iets niet goed in de communicatie tussen de twee partijen, wat frustreert. Iedere partij is in staat een probleem op te lossen. Iedere partij heeft zijn eigen belang, maar het is belangrijk het gezamenlijke belang te vinden en over standpunten heen te kijken, opdat er een win-win situatie kan ontstaan.
Mediation faciliteert onderhandeling
Mediation wordt in mijn ervaring nog vaak geassocieerd met geitewollensokkengesprekken. Zeker in de zakelijke dienstverlening. Je moet over gevoelens praten en dat past niet bij een zakelijke dienstverlening. Partijen willen vooral snel een oplossing, en een gesprek is dan niet nodig. Dat is onterecht. Juist met mediation kan je een snelle oplossing bereiken. Juist door de onderliggende belangen van ieders standpunten te kijken. Om vervolgens juist door een – zakelijke – onderhandeling tot een deal te komen. In feite is de uitkomst niet anders dan waar je in het begin van de samenwerking stond: onderhandelen over de te maken afspraken. Mediation heeft in mijn ervaring altijd iets opgeleverd, en veelal een vaststellingsovereenkomst met daarin een goede regeling waarbij het geschil is opgelost.
Met standpunten los je geen conflicten op
Verder leg ik uit dat met zaken veel belangen zijn gemoeid en dat ieder een eigen standpunt heeft. Maar met standpunten los je geen conflicten op, met belangen wel. Juist een gesprek over wat partijen belangrijk vinden zorgt ervoor dat je tot een gezamenlijk belang kunt komen of in ieder geval begrip voor elkaar kunt opbrengen om tot een redelijke regeling te komen. Mediation is daarvoor uitermate geschikt. Feit is wel dat mediation op vrijwilligheid berust en dat partijen daartoe bereid moeten zijn. Advocaten van partijen kunnen daarbij een rol spelen.
Arbitrage, rechtspraak en bindend advies
In sommige gevallen zijn conflicten echter al te ver geëscaleerd. Mediation is dan vaak niet meer heilzaam. Arbitrage of reguliere rechtspraak ligt dan eerder voor de hand.
Het verschilt per zaak wat het beste past. Als er een principiële uitspraak nodig is om door te gaan is een rechter, bindend advies of arbiter nodig om daar een bindend vonnis over te vellen.
Internationale contracten en arbitrage
Aan te raden is om internationale contracten stil te staan bij de forumkeuze. Vaak zie je staan dat de rechtbank van die plaats in dat land bevoegd is. Als het om partijen uit de EU gaat is dat veelal geen probleem. Maar in intercontinentale geschillen kan dat zeker wel een probleem zijn. Dat heeft te maken met de tenuitvoerlegging. Stel dat de tegenpartij in de Verenigde Staten zit, dan kun je met een uitspraak van een Nederlandse rechter niet direct tot tenuitvoerlegging overgaan. Binnen Europa is dit vaak makkelijker dan daarbuiten. Zo moet er steeds een verdrag aanwezig zijn tussen de verschillende landen. Met de VS is dat niet het geval. Met arbitrale vonnissen is dat anders. De tenuitvoerlegging van een arbitraal vonnis in het buitenland is gewaarborgd in het Verdrag van New York, waar veel landen bij zijn aangesloten. Het verdrag vereist dat nationale gerechten een overeenkomst tot arbitrage tussen partijen erkennen en regelt daarnaast de tenuitvoerlegging van buitenlandse arbitrale vonnissen. Het is daarom aan te raden om een forumkeuze in een internationaal contract niet zomaar voor lief te nemen, maar om om die reden eerder voor arbitrage te kiezen.
Lees het hele interview hier.
