Blog

Arbitrage in IT-zaken

Steeds vaker wordt bij een geschil tussen zakelijke partijen gekozen voor arbitrage als alternatief voor een procedure bij de rechtbank. Zeker wanneer het een geschil betreft waarbij specialistische kennis nodig is, zoals in de IT of in de bouw. Partijen sluiten dan een arbitrageovereenkomst. Dit kan zowel als er al een geschil tussen partijen is gerezen als vóór een tussen partijen gerezen geschil.

In een arbitrageovereenkomst spreken partijen af dat zij geschillen zullen voorleggen aan een arbiter. In de meeste gevallen wordt arbitrage vooraf overeengekomen. En dan met name in algemene voorwaarden.

Arbitragebeding in algemene voorwaarden

Met name in branchevoorwaarden komt geregeld een arbitragebeding voor. Juist omdat er in een specifieke branche specifieke kennis (bijvoorbeeld IT of de bouw) vereist is, waarover rechters niet altijd beschikken. Zo komt ook in de – in de IT veel gebruikte – Nederland ICT-voorwaarden een arbitragebeding voor:

Geschillen welke ontstaan naar aanleiding van de tussen partijen gesloten overeenkomst en/of naar aanleiding van nadere overeenkomsten die daarvan het gevolg zijn, worden beslecht door arbitrage overeenkomstig het Arbitragereglement van de Stichting Geschillenoplossing Automatisering, statutair gevestigd te Den Haag, één en ander onverminderd het recht van elk der partijen een voorziening in (arbitraal) kort geding te vragen en onverminderd het recht van elk der partijen tot het treffen van conservatoire rechtsmaatregelen. De plaats van arbitrage is Den Haag.

Arbitrage

Wat als een partij ten onrechte een procedure bij de rechtbank start?

Als tussen partijen een arbitrageovereenkomst is gesloten, dan is de arbiter exclusief bevoegd om van een geschil tussen partijen kennis te nemen. In die gevallen zal de rechtbank zich daarom onbevoegd verklaren. Partijen zijn dan aangewezen op arbitrage.

Discussie over de toepasselijkheid van het arbitragebeding

Wat veel voorkomt is dat een leverancier algemene voorwaarden hanteert (=gebruiker van de algemene voorwaarden) met daarin een arbitragebeding, maar dat de klant (=wederpartij) meent dat de algemene voorwaarden niet van toepassing zijn. Bijvoorbeeld omdat de toepasselijkheid daarvan nooit is overeengekomen of de voorwaarden nooit deugdelijk aan haar ter hand zijn gesteld. Als er dan een geschil ontstaat zal de gebruiker van de algemene voorwaarden menen dat de arbiter bevoegd is (en de rechtbank dus niet), terwijl de wederpartij het tegenovergestelde zal menen. Wanneer één van de partijen dan een geschil aanhangig maakt bij de volgens haar bevoegde instantie, zal de andere partij waarschijnlijk de onbevoegdheid van die instantie inroepen. De rechter/arbiter zal dan oordelen over haar bevoegdheid.

Geen weet van arbitragebeding

Maar soms weet de gebruiker van de algemene voorwaarden zelf niet dat er een arbitragebeding in haar voorwaarden is opgenomen, of start zij desondanks een procedure bij de rechtbank. Zeker in het geval van “standaard” branchevoorwaarden komt dit nog wel eens voor. Ook dit kan tot de vervelende situatie leiden dat de rechter zich in een gestarte procedure onbevoegd verklaart.

Juicy Pear / Hart voor IT

Kennelijk gebeurt dit niet alleen bij branchevoorwaarden, maar ook bij door partijen zelf opgestelde algemene voorwaarden. Zo is te lezen in dit recente vonnis. Het betreft een geschil tussen Juicy Pear en Hart voor IT. Partijen hebben een overeenkomst gesloten waarop de algemene voorwaarden van Juicy Pear van toepassing zijn. Hart voor IT betaalt enkele facturen niet, waarna Juicy Pear een procedure start, bij de rechtbank. Ten onrechte bepaalt de rechter. In de eigen algemene voorwaarden van Juicy Pear staat namelijk een arbitragebeding:

Geschillen welke tussen Juicy Pear en opdrachtgever mochten ontstaan naar aanleiding van een tussen Juicy Pear en opdrachtgever gesloten Werkopdracht dan wel naar aanleiding van nadere overeenkomsten die daarvan het gevolg zijn, worden beslecht door middel van arbitrage overeenkomstig het Arbitragereglement van de Stichting Geschillenoplossing Automatisering te Den Haag, een en ander onverminderd het recht van partijen een voorziening in arbitraal kort geding te vragen en onverminderd het recht der partijen tot het treffen van conservatoire rechtsmaatregelen.

Juicy Pear kan op grond van dit beding dus niet naar de rechtbank, maar dient een arbitrageprocedure bij de SGOA te starten. Zij probeert nog een beroep te doen op de redelijkheid en billijkheid: Hart voor IT zou naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid geen beroep kunnen doen op het arbitragebeding. Volgens Juicy Pear zou Hart voor IT nooit hebben gevraagd om de zaak voor te leggen aan de SGOA. En Hart voor IT zou dit ook zelf niet hebben gedaan (terwijl zij ontevreden is over de door Juicy Pear verrichte diensten).

De rechtbank gaat – wat mij betreft terecht – aan dit verweer voorbij en verklaart zich onbevoegd om van het geschil kennis te nemen. Als Juicy Pear betaling van de facturen wenst, moet zij daarvoor naar de SGOA. Zij moet dus een nieuwe procedure starten – met alle gevolgen en kosten van dien.

Let dus op!

Hanteer je branchevoorwaarden en wil je een gerechtelijke procedure starten? Ga dan eerst na of dit wel mogelijk is op grond van de voorwaarden. Wellicht is daarin namelijk een arbitragebeding opgenomen en is de (overheids)rechter niet bevoegd.

Arbitrage in IT-zaken: TAMI en SGOA

Hierboven zijn twee voorbeelden genoemd van arbitragebedingen waarbij de SGOA als arbiter is aangewezen. De SGOA is de bekendste arbitrage-instantie in de IT.

In mei 2019 is het Technology Arbitration & Mediation Institute (TAMI) gelanceerd. Dit is een initiatief van Brainport TechLaw. Bij de TAMI kunnen partijen (onder meer) terecht voor arbitrage bij geschillen op het gebied van technologie.

Arbitrage heeft verschillende voordelen ten opzichte van de (overheids)rechter, zeker wanneer het gaat om technisch ingewikkelde kwesties. Met name heeft een arbiter vaak meer specialistische kennis en kunnen arbitrale vonnis in enkele internationale gevallen gemakkelijker ten uitvoer worden gelegd. Ook is arbitrage in tegenstelling tot rechtspraak van de overheidsrechter in het algemeen niet openbaar. Bij gevoelige kwesties, bijvoorbeeld met betrekking tot bedrijfsgeheimen, privacy of security, kan de vertrouwelijkheid van arbitrage gewenst zijn. Neem dit mee in de overweging om een arbitragebeding in voorwaarden op te nemen. Of om achteraf alsnog arbitrage overeen te komen.

Gerelateerde berichten