Door Sjors van der Hoeven | Algemeen | 10 maart 2026 | 6 min. leestijd
In mijn vorige blog legde ik uit wat Public Domain Day inhoudt en waarom het een goudmijn voor creatieve ondernemers en de samenleving is. Leuk, maar wat hebben we er nu concreet aan? Doordat werken rechtenvrij worden, vervallen de (vaak hoge) licentiekosten en administratieve rompslomp. Dit zorgt voor een enorme economische en culturele impuls.
Onderzoek toont bijvoorbeeld aan dat het toevoegen van rechtenvrije foto’s aan Wikipedia-pagina’s zorgt voor 17 tot 19 procent meer bezoekers, wat indirect tientallen miljoenen euro’s aan maatschappelijke en economische waarde creëert.
Geld verdienen aan public domain day
Als je zelf geld wilt verdienen aan het publieke domein, ligt de wereld letterlijk aan je voeten. Omdat je geen toestemming meer hoeft te vragen of royalty’s hoeft te betalen, kun je deze klassiekers direct inzetten voor je eigen projecten. Hier zijn de belangrijkste manieren waarop je daar nu een verdienmodel van kunt maken:
1. Verkoop de originele werken (opnieuw) Je mag een boek, foto of schilderij uit het publieke domein simpelweg oppakken en verkopen.
- Boeken en audioboeken: Je kunt een rechtenvrij boek opnieuw opmaken en als eBook of fysiek boek verkopen via print-on-demand platforms. Ook kun je de tekst (laten) inspreken en als audioboek uitbrengen op platforms zoals Audible.
- Posters en kunst: Je kunt beroemde rechtenvrije schilderijen (bijvoorbeeld die van Piet Mondriaan of Salvador Dalí) of illustraties in hoge resolutie afdrukken en verkopen als posters, canvasdoeken of ansichtkaarten.
Een concreet voorbeeld van het succes dat het gebruik van een rechtenvrij werk kan opleveren is bijvoorbeeld het gebruik van het iconische werk “The Great Wave off Kanagawa“:
Deze afbeelding wordt (al lang) niet beschermd door auteursrecht en mag door iedereen worden gebruikt. Op websites, op koffiemokken, op behang… you name it. Print het in hoge kwaliteit, en je kunt het risicoloos verkopen en dus geld verdienen.
2. Maak nieuwe verhalen, spin-offs en bewerkingen Je mag rechtenvrije verhalen en personages gebruiken als basis voor compleet nieuwe, eigen creaties.
- Boeken en strips: Schrijf een vervolg, een prequel, of vertel het verhaal vanuit het perspectief van een ander personage. Een goed voorbeeld is het recente boek James, dat het klassieke verhaal van Huckleberry Finn hervertelt, of het beroemde Pride and Prejudice and Zombies.
- Films en games: Je kunt de originele verhalen verfilmen, bewerken tot een toneelstuk, of er een videogame van maken. Zelfs het maken van een horrorfilm rondom een geliefd, net vrijgekomen kinderpersonage (zoals Winnie de Poeh of Mickey Mouse) is een beproefd, zij het controversieel, verdienmodel gebleken. Geld verdienen!
3. Merchandising en marketing Personages die in het publieke domein vallen, lenen zich uitstekend voor commerciële producten. Je mag de originele afbeeldingen van bijvoorbeeld Popeye, vroege versies van Mickey Mouse of Kuifje (Tintin) zonder licentiekosten afdrukken op T-shirts, mokken, tassen en speelgoed. Ook kun je ze gebruiken in je eigen reclamecampagnes om de aandacht te trekken zonder dat je portret- of auteursrechten schendt. Ook hier weer: je kunt geld verdienen.
4. Gebruik rechtenvrije muziek Als je video’s, podcasts of films maakt, is muziekrechten regelen vaak een dure grap. Muziekcomposities (de bladmuziek en teksten) uit de vroege jaren ’20 zijn inmiddels publiek domein. Je mag deze nummers (zoals Rhapsody in Blue of Singin’ in the Rain) helemaal gratis zelf spelen, opnemen, remixen of aanpassen voor je eigen commerciële projecten. Walt Disney deed dit vroeger zelf ook al door slim gebruik te maken van rechtenvrije volksliedjes in zijn vroege animaties. Let wel op: dit geldt voor de compositie; specifieke latere geluidsopnames van andere artiesten zijn vaak nog wel beschermd.
De belangrijke spelregels (waar je op moet letten)
Hoewel het publieke domein veel vrijheid biedt, blijven er aandachtspunten bestaan waar je als ondernemer voor moet waken om rechtszaken te voorkomen:
- Je mag alleen de originele versie gebruiken: Personages ontwikkelen zich door de jaren heen. Toen Mickey Mouse rechtenvrij werd, ging het alléén om de zwart-witversie uit Steamboat Willie (zonder witte handschoenen). En bij Popeye geldt de vrijheid alleen voor zijn allereerste stripoptredens; zijn kenmerkende spinazie-superkrachten werden pas later toegevoegd en vielen op dat moment nog niet in het publieke domein. Gebruik je latere toevoegingen, dan schend je alsnog het auteursrecht.
- Pas op voor het merkenrecht (trademarks): Bedrijven zoals Disney of Hearst (de eigenaar van Popeye) hebben de namen en logo’s van hun personages vaak vastgelegd als merk. Merkenrecht vervalt niet zomaar. Je mag een personage dus wel in jouw strip of op een shirt zetten, maar je mag consumenten absoluut niet misleiden door de indruk te wekken dat jouw product een officiële, door het merk goedgekeurde uitgave is. Zorg dus dat duidelijk is dat jij de afzender bent.
Kortom, zolang je goed controleert wélke specifieke versie van een werk is vrijgegeven en je geen inbreuk maakt op actieve merknamen, is het publieke domein een fantastische, gratis gereedschapskist waarmee je direct commercieel aan de slag kunt.
Contact
Meer weten over auteursrecht? Neem contact op met Sjors van der Hoeven of een van de andere specialisten uit het team van slimme auteursrechtspecialisten van Lawfox: 013-2077107 / info@lawfox.nl .
Bronvermelding
- Heald, Paul J., “Property Rights and the Efficient Exploitation of Copyrighted Works: An Empirical Analysis of Public Domain and Copyrighted Fiction Best Sellers” (2007).
- Mashable, “Yes, Popeye can eat spinach: Everything you need to know about Public Domain Day 2025”.
- Mashable, “Yes, Popeye can eat spinach: Everything you need to know about Public Domain Day 2025” (Mickey talks!).
- FindLaw, “A Farewell to Copyrights: Works Entering the Public Domain in 2025”.
- Belga News Agency, “Beloved comic character Tintin enters US public domain with certain limitations”.
- Journal of Intellectual Property Law & Practice, “Copyright and AI training data—transparency to the rescue?”.
- WIPO Magazine, “Generating value from the public domain” (Mapping the value of the public domain).
- WIPO Magazine, “Generating value from the public domain” (Generating and capturing value from the public domain).
- Heald, Paul J., “HOW COPYRIGHT KEEPS WORKS DISAPPEARED”.
- Heald, Paul J., “HOW COPYRIGHT KEEPS WORKS DISAPPEARED”.
- Fox Rothschild Advertising, Trademark, & Copyright Blog, “New Year, New Public Domain Works: Copyright Public Domain Day 2025”.
- News Bureau – University of Illinois, “Paper: Absence of copyright has its own economic value, social benefits”.
- Duke University School of Law, “Public Domain Day 2025” (Music).
- Duke University School of Law, “Public Domain Day 2025” (Art).
- Duke University School of Law, “Public Domain Day 2025” (Why Celebrate the Public Domain?).
- Duke University School of Law, “Public Domain Day 2025” (How do copyright and trademark law apply to characters?).
- Duke University School of Law, “Public Domain Day 2025” (What if the character is no longer copyrighted, but its name or image is still subject to trademark rights?).
- Duke University School of Law, “Public Domain Day 2026” (Art).
- Duke University School of Law, “Public Domain Day 2026” (Why celebrate the public domain?).
- Fandom, “Public Domains and 100th Anniversaries” (Using public-domain characters could be a legal minefield).
- MW Editing, “Public domain books 2025 and 2026”.
- The Global Architecture of the Public Domain: A Comprehensive Analysis of Public Domain Day and the Cultural Commons (Economic Analysis: The Value of the Creative Commons).
- Skillz Middle East, “The Next Characters to Enter the Public Domain [Infographic]”.
