Wouter Dammers in Mr. over de nieuwe dronewetgeving

Mannelijke advocaat met bril, donkere kleding, oranje achtergrond. LAWFOX Door Wouter Dammers | LAWFOX | 29 april 2021 | 6 min. leestijd

drones Door tijdschrift Mr. ben ik geïnterviewd over welke vragen ik in mijn praktijk krijg met betrekking tot drones. Het artikel, waarin ook een interview met Noortje Lavrijssen te lezen is, is hier in zijn volledigheid te lezen. Ik leg ‘in dronevlucht’ de nieuwe Europese dronewetgeving uit, de Regeling onbemande luchtvaartuigen, de privacywetgeving over drones, en hoe in de prakijk en in rechtszaken tegen drones wordt aangekeken.

Interview in Mr. over dronewetgeving

IT-advocaat Wouter Dammers (LawFox) is gespecialiseerd in IT-projecten, auteursrecht op software en privacyrecht. Sinds het Nationaal IT-recht congres in maart 2018, waarvoor hij was uitgenodigd om te spreken over de regulering van drones, houdt hij zich ook met dit onderwerp bezig. Volgens hem staat vast dat steeds meer mensen zo’n op afstand bestuurd, onbemand luchtvaartuig hebben, en dat ook de mogelijkheden om er beroepsmatig gebruik van te maken snel toenemen.

Europese regels

In zijn praktijk krijgt Dammers wel eens vragen van drone-eigenaren – exploitanten – die zich afvragen aan welke regels ze moeten voldoen, en vragen over de Europese dronewetgeving die op 31 december in werking is getreden en in ‘drone-land’ voor veel commotie zorgde. Deze Europese regels, die in Nederland zijn geïmplementeerd in de Regeling onbemande luchtvaartuigen, gelden voor verkopers en gebruikers van drones en beogen de veiligheid in het EU-luchtruim te vergroten en de privacy van burgers zo goed mogelijk te waarborgen.

Het idee achter deze regelgeving is dat drones een snel groeiende sector in de luchtvaart vormen. “Het mooie aan de nieuwe regelgeving is dat zij het gebruik van drones in goede banen leiden en tegelijkertijd veel ruimte bieden aan bedrijven om van drones gebruik te maken”, zegt Dammers. “De regels gaan ervan uit dat iedereen in principe met een drone kan vliegen, als hij aan bepaalde voorwaarden voldoet.”

De nieuwe wetgeving maakt onderscheid naar het risicoprofiel van een vlucht. “Aan welke regels je moet voldoen hangt af van de soort drone en de locatie waar je vliegt. Naarmate een vlucht meer risico’s met zich meebrengt, worden er meer eisen gesteld aan de dronepiloot en drone-eigenaar.”

Het belangrijkste verschil met eerdere wetgeving is volgens hem dat er niet langer onderscheid wordt gemaakt tussen commercieel en niet-commercieel gebruik en dat er verschillende categorieën voor dronevluchten zijn gekomen. Zo vallen de meeste hobby-dronepiloten onder de zogenoemde Open categorie.

Disruptief

Wouter Dammers

Hoewel de drone-branche volop in ontwikkeling is, merkt Dammers hiervan nog niet veel in zijn praktijk. Maar dit kan snel veranderen. Bij drones gaat het volgens hem immers om “disruptieve innovatie”, waarbij nieuwe toetreders bestaande bedrijven zullen uitdagen, en dat maakt drones voor hem ook zo interessant. “De ontwikkelingen rond drones kunnen de markt flink op stelten zetten, bijvoorbeeld wanneer ze worden ingezet voor het bezorgen van pakketten, als taxi, en om medicijnen te vervoeren”, zegt Dammers, die zelf geen drone heeft maar er wel eens mee heeft gevlogen in een daarvoor speciaal ingerichte ruimte.

Ook nu al worden drones voor heel diverse doeleinden ingezet, benadrukt hij. “Zo maken journalisten en programma- en filmmakers er steeds vaker gebruik van.”

Drones in coronatijd

Vooral interessant vindt Dammers de inzet van drones in de landbouwsector onder meer om gewassen te controleren. Zo’n vijf procent van de akkerbouwers in Nederland gebruikt drones ter de ondersteuning van hun bedrijfsvoering, zo bleek uit onderzoek van AgriDirect uit 2019, een verdubbeling ten opzichte van 2018. Ook de politie zet regelmatig drones in, ook in coronatijd. Als voorbeeld noemt Dammers de agenten in Den Haag die met een drone met luidspreker marktbezoekers in verschillende talen lieten weten dat er een verbod op samenscholing was en dat ze zich moesten houden aan de anderhalvemetermaatregel. Daarop uitte de IT-advocaat kritiek in de media. Hij wees erop dat een drone alleen mag worden ingezet als dit noodzakelijk is om het doel te bereiken en er geen minder ingrijpend middel mogelijk is. Dit was hier niet het geval, vindt hij. “Je kunt ook flyers ophangen met waarschuwingen in verschillende talen of een bandje afspelen met een luidspreker.”

Privacyschending

Ook de privacy van burgers kan in het geding zijn. De meeste drones hebben een camera, waarmee mensen bespied en geobserveerd kunnen worden. Ook kunnen er allerlei data mee verzameld worden. Verwacht wordt dat drones in de toekomst steeds lichter, kleiner en krachtiger worden, waardoor ze steeds meer geschikt zullen zijn voor spionagedoeleinden en andere heimelijke observaties. Voorlopig biedt volgens Dammers de huidige privacywetgeving voldoende mogelijkheden om privacyschendingen te voorkomen of aan te pakken. Wel verwacht hij dat er door de groeiende populariteit van drones en toename van het aantal toepassingen meer geschillen zullen komen. “Tot nu toe zijn er slechts enkele rechtszaken over drone-gerelateerde kwesties geweest, maar ik verwacht in de nabije toekomst meer jurisprudentie.”

Interessant vindt hij een zaak over een burenruzie, die in 2017 diende bij de rechtbank Gelderland. Een jongen schoot met een luchtbuks de drone met camera van zijn buurman uit de lucht, waarmee die in zijn tuin had gevlogen. De rechter besliste dat de man inbreuk had gepleegd op de privacy van de jongen en dat de jongen inbreuk had gemaakt op het eigendomsrecht van zijn buurman. Daarom moesten ze allebei de helft van de schade vergoeden.

Misbruik

Het belangrijkste aandachtspunt is volgens Dammers het mogelijke misbruik door kwaadwillenden, die drones willen gebruiken om anderen schade toe te brengen, bijvoorbeeld door de drone te hacken en in te zetten bij cyberaanvallen of terroristische activiteiten. “Een drone is verbonden met het internet en dat brengt risico’s met zich mee. De beveiliging moet daarom altijd goed op orde zijn.” Volgens hem heeft dit de aandacht van politici. “Maar het is de vraag of zij voldoende deskundig zijn. Daarom ben ik een groot voorstander van een ministerie van Digitale Zaken.”