Door | Auteursrecht | 5 februari 2021 | 4 min. leestijd
De auteursrechten op een werk rusten in beginsel bij de maker van het werk. Denk aan de ontwerper, de fotograaf en de tekstschrijver.
De wet geeft hierover een paar bijzondere regels. Zo kan onder omstandigheden de werkgever als de maker worden aangemerkt.
De auteursrechthebbende heeft het alleenrecht om het werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. Wel kan hij een ander toestemming geven om gebruik te mogen maken van het werk. Dit heet een licentie. Ook behoort een overdracht van auteursrechten tot de mogelijkheden. Over de overdracht van auteursrechten op software schreef ik eerder deze blog.
Licenties?
Een licentie is een gebruiksrecht. Er bestaat een verschil tussen exclusieve licenties en niet-exclusieve licenties.
In het eerste geval is de licentienemer de enige die gebruik mag maken van het werk. In het tweede geval kan niet alleen de licentienemer maar bijvoorbeeld ook de maker zelf, of een andere partij, nog gebruik maken van het werk.
Licentieovereenkomst?
De afspraken over de licentie hoeven niet in een schriftelijke overeenkomst te staan. Ook een mondelinge licentie is mogelijk.
Hierop geldt wel een belangrijke uitzondering: voor het verlenen van een exclusieve licentie is wel een akte vereist (artikel 2 Auteurswet).
Het opstellen van een licentieovereenkomst valt overigens wel aan te raden. In een licentieovereenkomst kan namelijk worden opgenomen voor welke doeleinden een werk mag worden gebruikt, voor hoe lang, of daar een vergoeding tegenover staat, et cetera.
Licentievoorwaarden kunnen ook worden opgenomen in algemene voorwaarden.
Een recente zaak: fotograaf vs. opdrachtgever
Onlangs bleek maar weer eens hoe nuttig een schriftelijke licentieovereenkomst kan zijn.
Het ging om het volgende. De eisende partij, een fotograaf, heeft een aantal foto’s gemaakt in opdracht van de gedaagde partij. Gedaagde partij had het volgende bericht gestuurd aan eiseres:
‘Hee [eiseres] ! Kan ik jou nog strikken voor wat toffe foto’s op 2 november? Ik kan je niet de hele middag betalen, maar je mag een factuur sturen voor 100 euro, je mag gratis mee eten ’s avonds en ik zet je in de spotlight? En een reep chocolade erbij’
Gedaagde partij heeft de foto’s vervolgens gebruikt ter promotie van zijn bedrijf. Het gaat om gebruik van de foto’s in folders en banners. Ook komen de foto’s in beeld in filmpjes. De foto’s zijn bijgesneden en in sommige gevallen gewijzigd van kleur naar zwart-wit. De naam van eiseres wordt niet altijd vermeld.
Volgens eiseres valt dit gebruik buiten de door haar verstrekte licentie. Ze vordert een schadevergoeding van 5.252,00 euro.
Het gebruik valt binnen de gegeven toestemming
De kantonrechter stelt vast dat de ‘licentie’ niet schriftelijk is vastgelegd. Wat er is afgesproken over het gebruik van de foto’s moet daarom worden afgeleid uit de overige omstandigheden van het geval, waarbij het niet alleen aankomt op hetgeen partijen hebben verklaard maar ook op de zin die partijen daaraan in de gegeven omstandigheden mochten toekennen.
De kantonrechter komt tot de conclusie dat eiseres de verwachting heeft gewekt bij gedaagde dat de foto’s onbeperkt gebruikt mochten worden. De totstandkomingsgeschiedenis, de gedragingen bij de uitvoering, het branchegebruik en de verklaringen en gedragingen achteraf zijn daarvoor van belang. Onder meer uit de instructies van gedaagde volgt dat eiseres zich ervan bewust moet zijn geweest dat gedaagde met de foto’s een ander gebruik voor ogen stond dan alleen gebruik voor verslaglegging.
Kortom: het was gedaagde toegestaan om de foto’s te gebruiken voor promotionele doeleinden. Er is geen sprake van inbreuk.
De waarde van een licentieovereenkomst
Een schriftelijke licentieovereenkomst had de bovenstaande situatie kunnen voorkomen. In een overeenkomst had eiseres kunnen opnemen dat de foto’s niet voor promotionele doeleinden gebruikt mochten worden en dat ze niet bewerkt mochten worden. Ook had eiseres kunnen afdwingen dat de foto’s niet zonder naamsvermelding gebruikt mochten worden. Nu deze afspraken niet op papier waren gezet, kwam het aan op de afspraken zoals die volgden uit de omstandigheden van het geval. Dat pakte uit in het voordeel van de opdrachtgever.
Kortom: een schriftelijke licentieovereenkomst (of licentievoorwaarden in algemene voorwaarden) had in dit geval toegevoegde waarde gehad voor de fotograaf.
Heb je vragen over licenties? Lawfox stelt regelmatig licentieovereenkomsten en algemene voorwaarden op. Bel of e-mail ons gerust! 013 207 7 107 / info@lawfox.nl
