Door Joe Jay de Haas | Cryptorecht | 16 december 2025 | 6 min. leestijd
De ‘gouden tip’ die eindigt in een nachtmerrie
Het is helaas een terugkerend fenomeen in onze praktijk: cliënten die contact opnemen omdat ze heel veel geld kwijt zijn geraakt aan cryptofraude. Wij zijn één van de weinige Nederlandse advocatenkantoren met expertise op het gebied van crypto – zie ook onze bijdrage hierover in de Legal 500 – dus het is op zich niet verwonderlijk dat men in die gevallen bij ons aanklopt. Wat wél opvalt is dat deze aanvragen uit alle hoeken van de samenleving komen: jong en oud, vrouw en man, met en zonder migratie-achtergrond, digibeet en digivaardig. Het blijkt dat iedereen ‘erin kan trappen’, want de trucs zijn ontzettend gehaaid. Wij kunnen zulke slachtoffers in sommige gevallen inderdaad helpen, maar a) het resultaat is vooraf erg moeilijk te voorspellen en b) voorkomen is uiteraard beter dan genezen.
Daarom leek het me handig om in een korte serie blogjes de meest voorkomende vormen van crypto-fraude te bespreken, zodat je de signalen vroegtijdig kan herkennen (en ook bijvoorbeeld je partner, vader of buurman ervoor kan waarschuwen). We beginnen met waarschijnlijk de meest wijdverspreide scam. Deze begint wanneer het slachtoffer na een veelbelovend telefoontje of een flitsende advertentie in crypto is gestapt, maar nu zijn geld niet meer terugkrijgt. Vaak gaat het hier om een moderne variant van een klassieke zwendel: de ‘boiler room’. In dit blogje leg ik uit wat dit precies is, waarom het juridisch zo lastig aan te pakken is en – niet onbelangrijk – wat je wel (en vooral niet) moet doen als het je overkomt.
Wat is een ‘boiler room’ eigenlijk?
De term komt oorspronkelijk uit de aandelenwereld. Je moet je daarbij een kantoorruimte voorstellen (de ‘boiler room’) waar tientallen verkopers onder hoge druk potentiële beleggers bellen. Het script is altijd hetzelfde: er is een ‘unieke kans’ die je niet mag missen, maar je moet nu beslissen.
Vroeger ging dit om obscure aandelen die met veel mooie woorden werden aangeprezen, maar feitelijk waardeloos waren. Tegenwoordig is crypto het favoriete lokaas. De beloftes zijn hetzelfde (gouden bergen), maar de techniek is anders. Slachtoffers worden vaak via social media advertenties (“Bekende Nederlander X verdiende miljoenen met deze app!”) naar louche websites gelokt, waarna ze telefonisch worden bewerkt door zogenaamde ‘accountmanagers’.
De illusie van winst
Wat deze fraude zo gevaarlijk maakt, is de technische schijnwerkelijkheid die wordt gecreëerd. Als slachtoffer krijg je toegang tot een professioneel ogend dashboard. Daarop zie je jouw inleg (vaak Bitcoin of USDT) en zie je de koersen stijgen.
Feitelijk is hier echter iets heel anders aan de hand. Op het moment dat jij je crypto overmaakt naar het adres van de ‘broker’, ben je de controle over je assets kwijt. Het dashboard dat je ziet, is niets meer dan een videospelletje (of zelfs een vooraf geprogrammeerd filmpje). De getallen zijn fictief; je geld is allang weggesluisd.
De valkuil van de ‘Recovery Room’
Er is nog een belangrijk aspect dat we vaak zien. Slachtoffers die proberen hun geld op te nemen, krijgen te horen dat ze eerst ‘belasting’ of ‘administratiekosten’ moeten betalen. Doe dit nooit. Dit is onderdeel van de fraude, ook dat geld zie je nooit meer terug.
Nog erger zijn de partijen die contact opnemen nadat je bent opgelicht, en beweren dat zij (tegen betaling) je crypto kunnen terugvinden via de blockchain. Vaak zijn dit dezelfde daders of andere oplichters die handig gebruikmaken van openbare slachtofferlijsten. Dit noemen we ‘recovery fraud’.
Top Tips
Om je zo goed mogelijk te kunnen wapenen tegen boilerroom-fraude is het belangrijk om de volgende punten altijd in gedachte te houden:
- Er is vrijwel geen controle op social media-advertenties. Platforms als Facebook worden inmiddels op een aantal manieren gereguleerd, maar ze controleren vrijwel niet (en helemaal niet actief) of advertenties op het platform wel legitiem zijn. Sterker nog: Meta (moeder van Facebook en Instagram) kiest bewust ervoor om daar niet op te controleren, aangezien zij juist meer verdient aan deze advertenties (ja, echt!). Je kan dan ook maar beter aannemen dat elke advertentie die je op social media ziet voor beleggingsproducten (crypto of niet) een fraudepoging is. En de BN’er die op de advertentie staat? Die heeft geen idee dat zijn/haar beeld daarvoor wordt misbruikt.
- Vrijwel iedereen die op professionele basis ook maar iets met crypto doet, moet daar een vergunning voor hebben. Sinds 2024 is er Europese wetgeving (MiCAR-verordening) die maakt dat je een vergunning nodig hebt om voor crypto bijvoorbeeld een handelsplatform aan te bieden of beleggingsadvies te geven. In Nederland komt die van de AFM. Kijk goed naar de URL of domeinnaam van het platform waar je op belandt en check of die op de lijst van de AFM staat.
- Er zijn geen ‘reddende engelen’ in de crypto wereld. Ga ervan uit dat iedereen die zichzelf aandient om je te ‘helpen’ je crypto terug te krijgen in het complot zit. Waarom zouden ze je belangeloos helpen? En hoe weten ze überhaupt dat je opgelicht bent? De enigen die je misschien kunnen helpen zijn gespecialiseerde advocaten en forensische crypto-onderzoekers. Die moet je echter zelf benaderen, en die gaan niets voor je doen tot je je (ten minste) deugdelijk geïdentificeerd bent en akkoord bent gegaan met een formele opdrachtbevestiging. Kortom: veronderstel maar dat iedereen die jou benaderd hierover je probeert op te lichten.
Juridisch: Bedrog en onvindbare daders
Als advocaten kijken we natuurlijk naar de juridische merites, en naar wat je aan deze oplichting kan doen. In de basis is er sprake van een overeenkomst die tot stand is gekomen door bedrog of dwaling. In een normale situatie zouden we de overeenkomst daarom vernietigen en het geld (als onverschuldigd betaald) terugvorderen.
Het grote probleem bij crypto boiler rooms is echter de anonimiteit en de jurisdictie.
- De dader: De entiteiten die de beleggingsproducten aanbieden zitten vaak in offshore jurisdicties (zoals de Marshalleilanden of St. Vincent en de Grenadines) of bestaan simpelweg niet.
- Het geld: Via ‘mixers’ en tientallen wallets wordt de buit soms ontraceerbaar gemaakt op de blockchain.
Een civiele procedure starten tegen een spookbedrijf in een onwelwillend land is vaak, zoals we dat in juridische termen noemen, ‘goed geld naar kwaad geld gooien’.
Wat kun je wel doen?
Hoewel het juridisch vaak een moeilijk verhaal is om de daders direct aan te pakken, zijn er stappen die je moet zetten:
- Doe aangifte: Hoewel de politie beperkte capaciteit heeft, is dossieropbouw cruciaal.
- Melding bij de exchange: Heb je de crypto gekocht via een bekende Nederlandse partij (zoals Bitvavo of Coinmerce) en van daaruit doorgestuurd? Meld de fraude daar. Exchanges hebben tot op zekere hoogte een zorgplicht en monitoren verdachte wallet-adressen.
- Schakel expertise in: Een forensisch crypto-onderzoeker kan vaak achterhalen naar welke exchange de crypto is gestuurd. Een advocaat kan vervolgens de persoonsgegevens van de ontvanger opeisen bij die beurs. In sommige gevallen is ook de tussenpersoon (bijvoorbeeld een bank of exchange) aansprakelijk te stellen als zij hun zorgplicht (Wwft) grof hebben geschonden bij het faciliteren van de transacties. Dit verschilt sterk per geval.
Heb je vragen over crypto-fraude of twijfel je over een partij? Neem gerust contact op voor een gratis quickscan. Voorkomen is hier echt beter dan procederen.
