Door Iris van Beers | Algemeen | 6 oktober 2023 | 5 min. leestijd
Een aantal maanden geleden schreef ik voor deze blog een bijdrage over de wet- en regelgeving omtrent etikettering van levensmiddelen. Naast etikettering, dient een ondernemer die levensmiddelen op de markt brengt ook rekening te houden met regels rondom voedings- en gezondheidsclaims. Deze bijdrage staat stil bij de eisen die de wet stelt aan claims voor levensmiddelen.
Wet en regelgeving claims
Europese en nationale regels
Welke claims wel of niet mogen worden gebruikt voor levensmiddelen, blijkt met name uit de Europese Claimsverordening 1924/2006. Daarnaast zijn er diverse andere Europese Verordeningen die regelgeving bevatten over bijvoorbeeld het gebruik van claims voor levensmiddelen, zoals Verordening 353/2008 over de uitvoeringsvoorschriften voor het aanvragen van een vergunning voor gezondheidsclaims.
Nederlandse regelgeving betreffende claims voor levensmiddelen is onder andere opgenomen in het Warenwetbesluit informatie levensmiddelen.
Claim
Wat is precies een voedings- of gezondheidsclaim? De definitie van een ‘claim’ is erg breed. Het gaat om ‘vrijwillige’ uitingen die direct of indirect iets zeggen over de eigenschappen van een levensmiddel. Een claim hoeft niet te bestaan uit tekst. Het kan ook gaan om afbeeldingen. De Claimsverordening definieert een claim als volgt:
‘elke boodschap of aanduiding die niet verplicht is op grond van de communautaire of nationale wetgeving, met inbegrip van illustraties, grafische voorstellingen of symbolen, ongeacht de vorm, waarmee gesteld, de indruk gewekt of geïmpliceerd wordt dat een levensmiddel bepaalde eigenschappen heeft.’
Voedingsclaims
De Claimsverordening maakt een onderscheid tussen voedings- en gezondheidsclaims. Een voedingsclaim stelt, wekt de indruk of impliceert dat een levensmiddel bepaalde heilzame voedingseigenschappen heeft die zijn toe te schrijven aan bijvoorbeeld energetische waarde of ingrediënten. Voorbeelden van voedingsclaims zijn ‘suikervrij’, ‘vetvrij’ en ‘bron van vezels’.
Gezondheidsclaims
Een gezondheidsclaim is een claim die stelt, de indruk wekt of impliceert dat er een verband bestaat tussen een levensmiddelencategorie, een levensmiddel of een bestanddeel daarvan en de gezondheid. Denk hierbij aan claims zoals ‘vitamine D draagt bij tot de instandhouding van normale botten’ en ‘calcium draagt bij tot een normale werking van de spieren.’
Voedings- en gezondheidsclaims mogen niet onjuist, dubbelzinnig of misleidend zijn. De Claimsverordening regelt de voorwaarden waaraan moet worden voldaan voordat een voedings- of gezondheidsclaim mag worden gebruikt. Claims die niet in de Claimsverordening of het Europese Claims Register zijn opgenomen, mogen niet worden gebruikt.
Voorbeeld uit de praktijk
Een adverteerder maakte reclame voor ‘Low Carb Spijsbroodjes’. In de advertentie werd gebruik gemaakt van de claim ‘verlaagd in koolhydraten’ in combinatie met de aanduidingen ‘minder dan 6,5 gr. koolhydraten’ en ‘1 witte boterham bevat 16 gram koolhydraten’. Daarnaast waren bij de uitingen afbeeldingen geplaatst van drie spijsbroodjes. De claim ‘verlaagd in koolhydraten’ is een voedingsclaim.
Tegen de advertentie was een klacht ingediend bij de Reclame Code Commissie (‘RCC’). De gebruikte claim zou in strijd zijn met de Claimsverordening omdat hij onjuist, misleidend en dubbelzinnig zou zijn.
De RCC was het met de klager eens. De RCC beoordeelde hoe de gemiddelde consument de claim ‘verlaagd in koolhydraten’ interpreteert in combinatie met de overige gebruikte uitingen. In de advertentie was de tekst ‘minder dan 6,5 gr. koolhydraten’ geplaatst bij afbeeldingen van drie spijsbroodjes. Volgens de RCC zal de gemiddelde consument uit deze tekst opmaken dat één spijsbroodje minder dan 6,5 gr koolhydraten bevat. Dat was echter niet zo. Eén spijsbroodje bevatte 6,5 gr koolhydraten per 30 gram; het volledige broodje bevatte 19,76 gram koolhydraten (dat is toch wat meer dan de witte boterham waarmee in de advertentietekst een vergelijking werd gemaakt). De adverteerder had wel ergens in de advertentie vermeld dat het om 6,5 gram koolhydraten per 30 gram ging. Die tekst was echter lastig te lezen en gaf de consument geen indicatie dat ging om 30 gram van het product en niet om 30 gram per broodje. De uiting gaf daarom volgens de RCC een zeer vertekend beeld ten gunste van het product van de adverteerder. Dat was ontoelaatbaar.
De adverteerder werd door de RCC aanbevolen om de uiting te wijzigen.
Gevolgen van niet naleving
Gebruik je onjuiste of verboden claims voor levensmiddelen, dan kan dit leiden tot een sanctie van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (‘NVWA’). De NVWA is belast met de handhaving van de regels omtrent claims.
Ook zou een derde een klacht kunnen indienen bij de RCC. De RCC kan alleen een aanbeveling kan doen om een reclame aan te passen en kan geen sancties opleggen zoals een verbod of een boete. Een negatieve beslissing van de RCC kan echter wel ongunstige gevolgen hebben voor de ondernemer, zoals een negatieve impact op zijn reputatie. Ook worden beslissingen van de RCC wel gebruikt in procedures bij de rechter om aan te tonen dat de gebruikte claim of reclame misleidend is. De rechter zou daarin een aanleiding kunnen zien om een sanctie op te leggen.
Het is daarom aan te raden om er bij de verhandeling van levensmiddelen op te letten dat alleen toegestane claims worden gebruikt.
Tot slot
Wil je meer weten over de regels die gelden voor voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen? Neem dan gerust contact met ons op.
