Door Wouter Dammers | ICTrecht | 26 augustus 2025 | 7 min. leestijd
In onze vorige blogs hebben we het proces van ‘verkuttificatie’ en de juridische valkuilen van mislukte automatiseringstrajecten belicht. Nu is het tijd voor de kernvraag: hoe kunt u uw onderneming proactief beschermen tegen deze risico’s? Dit laatste deel van de reeks biedt een overzicht van het juridische instrumentarium dat u tot uw beschikking heeft. We behandelen zowel proactieve als reactieve strategieën om de controle over uw technologische toekomst terug te krijgen.
1. Proactieve diensten: de strategie van preventie
In het licht van de complexe juridische risico’s die inherent zijn aan de moderne B2B-techmarkt, is een proactieve, preventieve benadering de meest effectieve strategie. In plaats van een advocaat in te schakelen wanneer er al een probleem is, kunnen bedrijven en organisaties juridische dienstverlening in een vroeg stadium van een project integreren. Dit transformeert de juridische dienstverlening van een reactieve kostenpost naar een strategische investering die aanzienlijke schade kan voorkomen.
Eén van de meest waardevolle diensten is het uitvoeren van een juridische audit van SaaS-overeenkomsten. Dit omvat een zorgvuldige review van licenties, algemene voorwaarden en SLA’s. De audit richt zich op cruciale aspecten zoals gegevenssoevereiniteit en het recht op dataportabiliteit, het vastleggen van de beperkingen op aansprakelijkheid en support, en het controleren van de procedures voor de escalatie van problemen. Bovendien is het van belang om het recht op inzage in de naleving van de overeenkomst te bedingen, zoals het recht om audits uit te voeren.
Naast de SaaS-audit kan een advocatenkantoor een belangrijke partner zijn in het juridisch borgen van agile ontwikkelingsprojecten. Dit begint met het opstellen van een flexibel, maar juridisch afdwingbaar contract dat de nadruk legt op het proces, de rollen, en de verantwoordelijkheden van beide partijen. Ook is het cruciaal om duidelijke afspraken te maken over de bescherming van intellectueel eigendom en het eigendom van de broncode, gezien het uitgangspunt dat de IE-rechten bij de ontwikkelaar blijven tenzij anders overeengekomen.
2. Reactieve diensten: de strategie van geschillenbeslechting
Wanneer een geschil onvermijdelijk wordt, is een doordacht en procedureel stappenplan essentieel. De eerste stap is altijd de systematische documentatie van alle relevante feiten, zoals supporttickets, e-mails en screenshots die het patroon van waardevermindering aantonen. Deze geaggregeerde bewijsvoering vormt de basis van elke vervolgstap.
Een cruciale juridische stap is vervolgens het sturen van een ingebrekestelling (in geval van een beroep op wanprestatie). Dit is een formele schriftelijke aanmaning waarin de wederpartij een redelijke termijn wordt gesteld om zijn verplichtingen alsnog na te komen. Het in gebreke stellen is van cruciaal belang, omdat het verzuim van de schuldenaar doet intreden, wat de voorwaarde is voor het vorderen van schadevergoeding of het ontbinden van de overeenkomst, tenzij nakoming al blijvend onmogelijk is. Het vorderen van nakoming van wat oorspronkelijk is overeengekomen, is overigens veelal simpeler én doeltreffender dan een beroep op ontbinding.
Voor de afnemer zijn diverse juridische remedies beschikbaar:
- Nakoming: De klant kan de leverancier dwingen zijn oorspronkelijke afspraken na te komen, bijvoorbeeld door het herstellen van bugs of het leveren van een overeengekomen functionaliteit.
- Opschorting: Als pressiemiddel kan de klant zijn eigen betalingsverplichtingen tijdelijk opschorten, mits er een voldoende samenhang is tussen de opgeschorte prestatie en de wanprestatie – en dit recht niet contractueel is uitgesloten.
- Ontbinding: De klant kan de overeenkomst beëindigen, wat bevrijdt van de wederzijdse verplichtingen en kan leiden tot een plicht tot schadevergoeding – wanneer dit niet contractueel is beperkt of uitgesloten.
- Schadevergoeding: De klant kan een vergoeding eisen voor de geleden schade, zoals de kosten voor het inschakelen van een andere leverancier of gederfde winst – wanneer dit niet contractueel is beperkt of uitgesloten.
Naast de hiervoor genoemde remedies die voortvloeien uit wanprestatie, kan een juridische procedure ook gebaseerd worden op dwaling. Een beroep op dwaling (artikel 6:228 BW) is met name relevant wanneer de overeenkomst is gesloten onder invloed van een onjuiste voorstelling van zaken, bijvoorbeeld als gevolg van misleidende informatie of verzwijging door de leverancier. Een succesvol beroep op dwaling leidt tot de vernietiging van de overeenkomst met terugwerkende kracht, wat een fundamenteel andere uitkomst heeft dan ontbinding op basis van wanprestatie. In zo’n geval wordt de overeenkomst geacht nooit te hebben bestaan, en moeten de verrichte prestaties zo veel mogelijk ongedaan worden gemaakt.
Bij het kiezen van de juridische weg is het strategisch van belang om te overwegen of men de zaak bij de reguliere rechtbank of via arbitrage wil beslechten. Voor IT-geschillen (en ook internationale geschillen) biedt arbitrage via de Stichting Geschillenoplossing Automatisering (SGOA) vaak belangrijke voordelen. De arbiters van de SGOA hebben specialistische IT-kennis, de procedures zijn sneller en vertrouwelijk, wat reputatieschade voor beide partijen kan voorkomen. Voor internationale geschillen kan ook de Netherlands Commercial Court (NCC) een belangrijke rol spelen.
Tabel 2: Juridische Remedies en Hun Toepassing in IT-Geschillen
| Remedie | Voorwaarde | Toepassing in IT-Geschillen | Voor- en Nadelen |
| Nakoming | Tekortkoming, afdwingbaar | Deugdelijke oplevering van software, herstel van bugs | Behoud van de relatie, maar kan tijdrovend zijn. |
| Opschorting | Tekortkoming, samenhangende verbintenis | Het opschorten van betaling totdat een bug is opgelost. | Druk op de leverancier, maar risico op schuldeisersverzuim. |
| Ontbinding | Tekortkoming, verzuim (tenzij blijvend onmogelijk) | Beëindiging van een project na herhaaldelijk falen. | Einde aan de relatie, maar kan leiden tot extra kosten. |
| Schadevergoeding | Tekortkoming, verzuim, toerekenbaarheid | Vergoeding van kosten voor een nieuwe leverancier, derving van winst. | Compensatie, maar vereist aantonen van causaal verband. |
| Dwaling (en vernietiging en nadeelscompensatie). | Onjuiste voorstelling van zaken bij sluiten overeenkomst. Geen uitsluitend toekomstige omstandigheid
Oorzakelijk verband |
Vernietiging van een contract op basis van misleidende marketing of verzwegen gebreken in het voortraject.
De rechter kan in plaats van vernietiging (op verzoek) kiezen voor nadeelscompensatie |
Vernietiging heeft terugwerkende kracht, gunstiger dan ontbinding
Het bewijzen van de onjuiste voorstelling bij het sluiten is complex. Beroep op dwaling kan verjaren. |
Conclusie: Een strategische visie voor het kantoor
De analyse van ‘verkuttificatie’ en mislukte automatiseringstrajecten toont aan dat de B2B-techmarkt zich in een fundamentele transformatie bevindt. De juridische uitdagingen zijn complexer, langduriger en systemischer dan voorheen. Een puur reactieve benadering, waarbij pas juridische stappen worden ondernomen als de schade al geleden is, schiet tekort en leidt tot kostbare en langdurige procedures.
De toekomst van de juridische dienstverlening in IT- en IE-recht ligt in het omarmen van een holistische, strategische aanpak. Een advocatenkantoor als LAWFOX onderscheidt zich door te functioneren als een proactieve partner die waarde creëert door risico’s te vermijden in plaats van alleen geschillen op te lossen. Dit omvat het adviseren van klanten in het voortraject, het uitvoeren van juridische due diligence op SaaS-overeenkomsten, het opstellen van robuuste en flexibele contracten voor agile-projecten, en het borgen van de eigendom van data en intellectueel eigendom. We positioneren ons als een strategische gids in de juridische jungle. Zo helpen we B2B-ondernemingen om de controle terug te krijgen over hun technologische toekomst, waardoor zij zich kunnen beschermen tegen de verborgen gevaren van het digitale landschap en “verkuttificatie”.
Lees hier de andere delen uit deze blogserie:
- Juridische implicaties van ‘verkuttificatie’: Een strategische analyse voor B2B-ondernemingen;
- De juridische aspecten van ‘verkuttificatie’; en
- analyse van mislukte automatiseringen in het licht van ‘verkuttificatie’’.
Ontdek hoe jouw onderneming zich kan beschermen tegen verborgen risico’s. Wouter Dammers, advocaat IT-recht bij LAWFOX, is specialist en biedt strategisch juridisch advies om u te beschermen tegen de valkuilen van ‘verkuttificatie’, mislukte automatiseringen en onduidelijke contracten. Neem vandaag nog contact met ons op voor een juridische due diligence, een contract-audit of een adviesgesprek. Samen waarborgen we de toekomst van jouw technologische roadmap.
