Door Wouter Dammers | Cryptorecht | 10 december 2021 | 8 min. leestijd
Als we diverse experts mogen geloven staan we aan de vooravond van een nieuwe digitale revolutie: “Web3”. Daarmee wordt voor iedereen de mogelijkheid geopend om op internet (financiële) waarde en (intellectueel) eigendom met elkaar uit te wisselen. Begrippen als NFT, cryptovaluta en DAO en metaverse zijn kenmerkend voor Web3 : het zijn enkele toepassingen die tot nieuwe media en verdienmodellen voor talloze bedrijven zullen leiden. Wie kritisch is op NFT’s, zal zich verwonderen over de verschillende mogelijkheden en fantastische oplossingen die de komst van NFT’s lijkt te beloven. In deze blog zal ik stil staan bij de ontwikkelingen die hebben geleid tot Web3, en welke oplossingen ons mogelijk te wachten staan met de komst van NFT’s.
Web 1.0: Het Internet van Informatieuitwisseling
Met de opkomst van het internet ten tijde van “Web 1.0” ontstonden al verschillende nieuwe verdienmodellen. Zo konden bedrijven opeens hun spullen – wereldwijd – via het wereldwijde web verkopen. Maar ook werd informatie voor iedereen gemakkelijk vindbaar. Informatie kon plots online worden gedeeld, waardoor bedrijven en organisaties extra zichtbaarheid konden genereren bij het publiek. Web 1.0 staat daarom ook wel bekend als het “internet van informatieuitwisseling”.
Web 2.0: Het Internet van Interactieuitwisseling
Waar de informatie in het begin van het internet dus nog vooral eenrichtingsverkeer was (van zender naar ontvanger), bracht de opkomst van “Web 2.0” daar verandering in. Door de opkomst van social media en platforms kreeg iedereen de mogelijkheid om eigen content te genereren. Web 2.0 staat daarom ook wel bekend als het “sociale internet” of het “internet van interactieuitwisseling”. Een ieder kreeg de mogelijkheid om informatie te delen, met wie ze maar wilde. Platforms als YouTube, Facebook en Twitter brachten de wereld binnen handbereik. Bedrijven en organisaties werden in staat gesteld om contact te leggen met hun volgers, fans en supporters. Ook werd de eerste steen gelegd voor de platformeconomie, waarbij de ’tussenman’ uitgeschakeld werd voor bijvoorbeeld handel, waarvan Uber misschien wel het bekendste voorbeeld is.
Sinds enkele jaren is er echter een kentering zichtbaar ten aanzien van “Big Tech” (ook wel bekend als de “Big Tech backlash”) en Web 2.0. Vooral de grote platforms lijken beter te worden van Web 2.0. Controle over data, identiteit en intellectueel eigendom dreigt soms verloren te gaan voor de gebruiker.
Web3: Het Internet van Waardeuitwisseling
Nu staat we op de vooravond van een nieuwe omwenteling: Web 3.0. Daarbij wordt gedoeld op het decentrale internet, of het “internet van waardeuitwisseling”. Data, identiteit en eigendom komt door Web3 (niet te verwarren met web 3.0 – het semantische web) weer volledig in handen van de internetgebruiker. Gebruikers kunnen informatie, (digitale) spullen en financiële middelen door middel van cryptovaluta, NFT’s en de blockchain met elkaar uitwisselen. Een bank of ander tussenpersoon is daarbij niet meer vereist.
NFT’s
In een eerdere blog heb ik al uitgelegd wat NFT’s zijn, en welke juridische aspecten daarbij een rol spelen. Kort gezegd komt dit op het volgende neer. NFT staat voor Non-Fungible Token. Het betreft een niet-inwisselbaar, onvervangbaar digitaal eigendomscertificaat. Het certificaat is digitaal opgeslagen in het openbare grootboek van de blockchain. Dat certificaat kan gekoppeld zijn aan een digitaal object, zoals een afbeelding, muziekbestand, in-game object, of video. Het certificaat staat enerzijds geregistreerd in de openbare blockchain maar is anderzijds ook exclusief gekoppeld aan jouw eigen digitale portefeuille (wallet). De wallet is kenbaar door middel van een bepaalde code en is bovendien enkel te openen met een eigen, persoonlijke digitale sleutel. Met een NFT gekoppeld aan jouw persoonlijke wallet is te bewijzen dat de NFT toebehoort aan jou, en is de NFT jouw eigendom. Omdat de registratie op de blockchain openbaar is, kan de rest van de wereld zien dat de NFT op de code van jouw wallet staat. De registratie op de blockchain is door niemand te wijzigen – behalve jezelf.
NFT’s en intellectueel eigendomsrecht
Een NFT is daarmee in feite niets meer dan een eigen, uniek bewijs van authenticiteit en herkomst, gebaseerd op een stuk computercode (een smart contract). Eigendom van een NFT betekent dus niet (per sé) dat je ook daadwerkelijk het – intellectueel – eigendom hebt over het daaraan gekoppelde object. Vergelijk dit maar met een cd: je kunt de liedjes op de cd afspelen, maar het exploiteren van de liedjes blijft voorbehouden aan de artiest of platenmaatschappij.
NFT’s lossen het gebrek aan digitale schaarste op
NFT’s zijn een revolutionair concept in de digitale wereld, waar alles met het grootste gemak gekopieerd en gedeeld kan worden. NFT’s kunnen dat in principe niet (maar: slechts het daaraan gekoppelde object). Door deze nieuwe digitale creatie van schaarste, kunnen creatievelingen nieuwe waarde geven aan digitale objecten.
NFT’s en bragging rights
En net als bij ‘gewone’ kunst of andere verzamelobjecten, ontstaan ook bij NFT’s “bragging rights” – je kunt opscheppen met het bezit van een schaars digitaal object. Net als hoe een luxe item als een designertas of een dikke auto een bepaalde status kan geven, net als hoe een geverifieerd social media account status kan geven aan een influencer of BN-er, kan ook het bezit van een bepaalde NFT status geven, en daarmee waardeverhogend werken. Bedrijven en artiesten zetten hier nu al op in.
NFT’s en volgrecht
Bestaande content wordt als exclusieve, vaak gelimiteerde, digitale verzamelobjecten verkocht. Unieke digitale exemplaren kunnen door verwoede verzamelaars worden gekocht – en ook weer worden doorverkocht. In het smart contract dat aan de NFT ten grondslag ligt, kan worden bepaald dat de oorspronkelijke maker steeds een X-percentage van de verkoopprijs blijft ontvangen. Daarmee wordt het volgrecht in principe in code vastgelegd. Het volgrecht geeft een maker het recht op vergoeding bij doorverkoop van een werk. In landen die volgrecht kennen maakt dit onderdeel uit van het auteursrecht.
En dat is heel interessant. Immers worden artiesten nu vaak slechts per verkocht exemplaar betaald (royalty’s). Is een werk eenmaal verkocht, dan is het auteursrecht uitgeput en kan de artiest aan verdere verkoop niet verdienen. Dat is met name spijtig wanneer het werk later voor een veelvoud van de oorspronkelijke prijs wordt verkocht. Het volgrecht biedt daarvoor uitkomst: bij iedere volgende verkoop profiteert ook de oorspronkelijke maker daarvan. Het wettelijke volgrecht kent echter zijn beperkingen. Zo kennen sommige landen in zijn geheel geen volgrecht, of kan het volgrecht beperkt zijn tot bepaalde verkoop (zoals verkoop waarbij professionele handel – kunsthandelaren, galeries en veilinghuizen – is betrokken als koper, verkoper of tussenhandelaar) of boven bepaalde minimumbedragen (in de EU: € 3000,-).
Door het volgrecht in een NFT als contractuele voorwaarde vast te leggen, kan iedere artiest hiervan profiteren.
Big Tech Backlash
Daar komt bij dat de markt verandert met de komst van Web 3.0. Artiesten hoeven niet meer afhankelijk te zijn van tussenhandelaren, zoals platenmaatschappijen of Big Tech platforms als YouTube, Facebook of Spotify. Ze kunnen rechtstreeks aan de fans content verkopen als NFT.
NFT’s en informatievrijheid
Ook kan meer gewaagde content, waar grote Big Tech bedrijven, banken of Payment Service Providers niet op zitten te wachten, gemakkelijker worden gedeeld door middel van NFT’s. het censureren van inhoud of het sluiten van accounts is dan een stuk minder voor de hand liggend.
NFT’s en de billijke vergoeding
Ook de waarde van het ‘streamen’ van informatie kan naar rato worden toegerekend aan de maker. Een journalist die een artikel schrijft zal niet langer beperkt zijn tot het ontvangen van X-cent per woord, en een artiest niet langer tot X-cent per (X-aantal) streams, maar kan betaald worden op basis van de tijd die de lezer besteedt aan het artikel respectievelijk de muziek beluisterd. doordat een cryptoportemonnee in de browser een kleine vergoeding in cryptovaluta betaald om de content te blijven laden.
NFT crowdfunding
Een andere ontwikkeling kan worden gezien in crowdfunding. Crowdfunders die investeren in de creatie van nieuwe content, kan in ruil daarvoor meedelen in de toekomstige inkomsten die de NFT opbrengt. Zo kan een fan van een artiest investeren in een nieuw album van die artiest, in ruil waarvoor hij automatisch een X-percentage van de opbrengsten van de verkoop daarvan kan genieten. Een ander pluspunt daarvan is dat de fan wordt getriggerd om het album te promoten: hoe meer ervan wordt verkocht, des te meer waarde zijn NFT krijgt. NFT’s zorgen daardoor voor nieuwe ambassadeurs en supporters.
NFT en zwarthandel
NFT’s kunnen daarnaast ook gebruikt worden als een soort digitaal ticket voor een bepaald event. Omdat er maar een X-aantal NFT’s zijn uitgegeven, kunnen enkel de bezitters van die NFT’s toegang krijgen tot dat event. Zwarthandel in tickets kan hiermee worden uitgebannen.
NFT social tokens
Verder kunnen NFT’s worden gebruikt als een soort social token. Voetbalclubs als Barcelona en Paris Saint Germain hebben bijvoorbeeld al zo’n social token. Fans kunnen zo’n token kopen. Daarmee hebben ze een exclusieve, gelimiteerde, lidmaatschapskaart waar allerlei rechten aan gekoppeld kunnen zijn.
NFT stemrecht
Een koppeling van NFT’s aan DAO’s (digitale gedecentraliseerde autonome organisaties) kan er bovendien voor zorgen dat een bezitter van een NFT een exclusief stemrecht heeft om over bepaalde onderwerpen te stemmen. Denk hierbij naar analogie aan aandeelhoudersvergaderingen of zelfs juryrechtspraak.
NFT is here to stay
Al met al kan men NFT’s afdoen als slechts een digitaal aankoopbonnetje, maar daarmee wordt het onvoldoende eer aan gedaan. De hiervoor genoemde voorbeelden tonen aan dat NFT’s kunnen zorgen voor een oplossing van problemen die Web 2.0 met zich meebrengt. NFT’s zijn de toekomst en here-to-stay.
Wil je meer weten over de (juridische) risico’s en mogelijkheden van NFT’s, blockchain of crypto assets? Neem gerust contact op met één van onze gespecialiseerde NFT advocaten.
