Door Wouter Dammers | Mensenrechten en Grondrechten | 7 mei 2024 | 4 min. leestijd
De Europese Unie maakt zich zorgen over de groeiende impact van gerichte politieke reclame op de democratie. De Civil Liberties Union for Europe (Liberties) voert samen met zes partners een diepgaand onderzoek uit. Het doel? In kaart brengen hoe online advertenties de publieke opinie kunnen sturen, met mogelijk gevaarlijke gevolgen zoals ‘informatiebubbels’ en polarisatie.
Big Tech en microtargeting voor politieke doeleinden
Bedrijven als Meta (het moederbedrijf van Facebook, Instagram en WhatsApp) verzamelen enorme hoeveelheden informatie over hun gebruikers. Met deze data stellen ze gebruikersprofielen samen, waardoor politieke partijen specifieke groepen kiezers kunnen benaderen. Het bijzondere aan Meta, ten opzichte van bijvoorbeeld Google, is dat een zogenaamde ‘granulaire’ targeting mogelijk is: advertenties kunnen worden gericht op profielen gebaseerd op leeftijd, geslacht, en contextuele targeting zoals het gebruik van trefwoorden voor onderwerpen op sites, apps, pagina’s en video’s.
Politieke advertenties mogen geen gebruik maken van deze gedetailleerde targetingoptie. Toch kunnen ze aangepaste doelgroepen creëren door website- of app-verkeer te koppelen of klantenlijsten rechtstreeks te uploaden naar het advertentieplatform. Ook kunnen lookalike-doelgroepen opgezet worden, waarbij inforamtie over demografische gegevens van doelgroepen zoals interesses en gedragingen, worden gebruikt. Deze manier van targeting gebruikt veel gegevens, waaronder veelal persoonlijke en soms zelfs gevoelige persoonsgegevens.
Hoewel ‘microtargeting’ an sich niet onrechtmatig hoeft te zijn, roept het in ieder geval ethische vragen op, en kan het onder omstandigheden wel degelijk in strijd met wet- en regelgeving zijn. Zo is op zijn minst een uitdrukkelijke en vrijelijk gegeven toestemming vereist voor het gebruik van gegevens voor targeting. Daarnaast kan microtargeting voor politieke doeleinden leiden tot informatiebubbels, politieke manipulatie, desinformatie en polarisatie. Wanneer dit zonder consequenties blijft, ondermijnt dit het vertrouwen in het democratische proces.
Onderzoek naar microtargeting voor politieke advertenties
Het onderzoek van Liberties en partners richt zich op politieke advertenties aangezien in juni de verkiezingen zijn voor het Europees Parlement. Gebruikers die aan dit onderzoek mee willen doen kunnen vrijwillig de “Who Targets Me” browserextensie downloaden en verzamelde data verstrekken aan deze onderzoekers.
Bron afbeelding: https://whotargets.me/en/
Daarmee wordt inzichtelijk wie ons met politieke advertenties benaderen. Door deze advertenties in Meta’s Facebook Ad Library te volgen met behulp van de verstrekte data kan onderzocht worden of politieke actoren zich houden aan de nationale campagneregels en de privacy wet- en regelgeving zoals de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De onderzoekers kunnen ook Meta zelf onder de loep nemen in het licht van de AVG en ook in het licht van nieuwe regels zoals de recente Digital Services Act (DSA). Daarnaast kunnen ze kijken naar de Verordening inzake Transparantie en Targeting van Politieke Advertenties (TTPA). Die verordening is nog niet volledig van kracht voor de aanstaande Europese verkiezingen, maar er zijn al tal van richtlijnen die Big Tech bedrijven zoals Meta moeten volgen om te voldoen aan de DSA waarin veel soortgelijke bepalingen staan opgenomen.
LawFox en het belang van onderzoek
Onze advocaten hebben een bijzondere interesse in mensenrechtenzaken in de online wereld. Dit onderzoek sluit daar perfect bij aan. Tijdens de Europese Parlementsverkiezingen zullen we dit onderzoek en de resultaten ervan nauwlettend in de gaten houden.
We hopen erop dat hiermee niet alleen de potentiële problemen worden blootgelegd, maar dat het ook zal leiden tot aanbevelingen hoe de regels aangescherpt kunnen worden rondom online politieke reclame. Big Tech bedrijven dienen hun verantwoordelijkheid te nemen om hun rol in het democratisch proces te waarborgen. Het internet speelt immers een belangrijke rol in het democratische debat, en Big Tech speelt hierin een sleutelrol. Zie je toch (ongewenste) politieke advertenties? Wees dan kritisch over de informatie die u ziet en waar deze vandaan komt.
Wil je meer weten over mensenrechten in de online wereld? Ben je als marketeer werkzaam voor een politieke partij en heb je je twijfels over de campagne? Of ben je werkzaam bij een NGO en wil je actie ondernemen om mensenrechten te beschermen? Neem dan vooral contact op met mensenrechtadvocaten Wouter Dammers en Nick Vrugt van LAWFOX: info@lawfox.nl of 013-2077107.
