Door Wouter Dammers | ICTrecht | 12 april 2022 | 5 min. leestijd
In onze praktijk worden we regelmatig benaderd door cliënten die in een conflict zijn beland over een mislukt IT-project. Soms zijn dit afnemers, soms zijn dit IT-leveranciers. Eén van de redenen dat dergelijke conflicten over het algemeen lastig zijn, is dat een klant zich in een afhankelijke positie bevindt ten opzichte van zijn IT-leverancier. Daarnaast beschikt de klant vaak over een stuk minder IT-kennis. Doorgaans komen deze conflicten dan ook neer op de vraag wat de klant had kunnen en mogen verwachten van de IT-leverancier in de uitvoering van zijn opdracht. De invulling van die verwachtingen kan voortvloeien uit de afspraken tussen partijen, en de wet en rechtspraak. IT-branchenormen spelen daarbij ook een grote rol.
Het IT-contract
De eerste aanknopingspunten over de wijze waarop de IT-leverancier zijn rol als opdrachtnemer zou moeten vervullen in een bepaald project, zouden gevonden kunnen worden in de overeenkomst die tussen de IT-leverancier en de klant bestaat. Een complicerende factor daarbij is dat in IT-contracten vaak uitsluitend een inspanningsverbintenis wordt overeengekomen. Dit houdt in dat de IT-leverancier zich zal inspannen om het gewenste eindresultaat te bereiken, maar verzekert daarbij niet dat het gewenste eindresultaat daadwerkelijk bereikt wordt. Als het geleverde eindproduct dan niet voldoet aan de wensen van de klant, kan een tekortkoming aan de zijde van de leverancier niet direct worden aangenomen. Dat gezegd hebbende is een contract vaak niet 100% als inspanningsverbintenis of resultaatsverbintenis te kwalificeren, maar bestaat het vaak uit een mengeling van beiden. Toch bestaan er ook in het geval van inspanningsverbintenissen juridisch gezien nog wel mogelijkheden om maatregelen te treffen waar klant en leverancier op bedacht moeten zijn.
Zorgplicht voor IT-leveranciers
In de rechtspraak is namelijk aangenomen dat er op een IT-leverancier als opdrachtnemer een bijzondere zorgplicht kan rusten. Een zorgplicht houdt kortgezegd in dat de IT-leverancier zich als goed opdrachtnemer zal gedragen gedurende de uitvoering van zijn werkzaamheden. Dit vloeit voort uit artikel 7:401 van het Burgerlijk Wetboek. Hoe groot deze bijzondere zorgplicht is die van de IT-leverancier kan worden verlangd, en hoe deze moet worden ingevuld, wordt beoordeeld aan de mate van zorgvuldigheid en deskundigheid die van een redelijk handelende en bekwame IT-leverancier verwacht mag worden. De zorgplicht van de IT-leverancier komt pas om de hoek kijken indien een contract bepaalde leemtes laat. Als in een IT-contract uitsluitend een inspanningsverplichting is opgenomen, maar de klant niet tevreden over het werk dat de IT-leverancier is geleverd, kan de zorgplicht dus soms een uitkomst bieden.
IT-branchenormen
Om te bepalen of een IT-leverancier aan zijn zorgplicht heeft voldaan wordt in de rechtspraak aansluiting gezocht bij de geldende normen in de IT-branche. Dat klinkt in eerste instantie wellicht wat vergaand, omdat een IT-leverancier gedwongen kan worden te handelen conform normen waartoe hij zich niet contractueel heeft verplicht. Er moet daarbij echter in het achterhoofd worden gehouden dat rechters eigenlijk alleen deze normen bij het geschil betrekken, indien er leemten in een contract zijn. Tegelijkertijd zijn deze standaarden normaliter gebaseerd op de zogenaamde best practices binnen een bepaalde branche, en lijken daarom bijzonder geschikt om te bepalen wat de gewoontes en gebruiken binnen die branche zijn. De wet lijkt overigens ook voldoende ruimte te bieden om deze standaarden een rol te geven bij het uitleggen van een overeenkomst.
Tot slot wordt rekening gehouden met het feit dat het inrichten van een onderneming en/of zijn interne processen conform de relevante normen zowel tijd als geld kost. Een volledige implementatie van deze standaarden zal voor veel kleinere leveranciers in de IT-branche om die reden ook niet haalbaar zijn. Van deze kleinere partijen kan wel worden gevergd dat zij de basisprincipes die voortvloeien uit de relevante normen als maatstaf hanteren. Dat de bedrijfsvoering en dienstverlening wellicht wat minder formeel wordt ingekleed, hoeft daar immers niet aan in de weg te staan.
Relevante IT-branchenormen
Aangezien de normen uit de IT-branche, en vooral de basisprincipes daaruit, de zorgplicht van de IT-leverancier nader in kunnen kleuren, heeft een klant er baat bij te weten welke normen relevant kunnen zijn voor een IT-leverancier. Voor het gemak worden enkele van deze relevante normen hieronder opgesomd. De algemene principes van deze normen zijn voorts nader uitgewerkt in blogposts die via de hyperlinks gevonden kunnen worden.
- ISO 9001 Kwaliteitsmanagementsysteem (raadpleegbaar: 19 april 2022)
- ISO 12207 Norm voor software levenscyclussen (raadpleegbaar: 26 april 2022)
- ISO 20000 Norm voor beheren van een ICT organisatie (raadpleegbaar: 3 mei 2022)
- ISO 25010 Norm voor softwarekwaliteit (raadpleegbaar: 10 mei 2022)
- ISO 25012 Norm voor datakwaliteit (raadpleegbaar: 17 mei 2022)
- ISO 27002 Norm voor informatiebeveiliging (raadpleegbaar: 24 mei 2022)
- ISO 38500 Norm voor IT-Governance (raadpleegbaar: 31 mei 2022)
- ITIL 4 Norm voor het inrichten van beheerprocessen binnen een ICT-organisatie (raadpleegbaar: 7 juni 2022)
- PRINCE2 Een methode voor projectmanagement binnen een organisatie (raadpleegbaar: 14 juni 2022)
Conclusie
Kortom, als een klant tegen problemen aanloopt met zijn IT-leverancier, is het van belang dat vast komt te staan welke verwachting de klant mocht hebben van de IT-leverancier in de uitvoering van zijn werkzaamheden. Het is daarbij raadzaam dat op voorhand de wensen en verwachtingen van de klant in kaart worden gebracht, zodat de IT-leverancier een inschatting kan maken of hij aan die wensen kan voldoen. Vervolgens is het van belang dat een deugdelijk IT-contract wordt opgesteld, waarin ook duidelijk wordt gemaakt wat als inspanningsverplichting en wat als resultaatsverplichting wordt afgesproken. Bovendien moet men bedacht zijn op de zorgplicht van een IT-leverancier. Het contract kan deze zorgplicht uiteraard invullen, door te kijken naar professionele standaarden. Daar lijken bovengenoemde normen uitermate geschikt voor te zijn.
IT-advocaat
Heeft u hulp nodig bij het opstellen van een IT-contract? Of bent u benieuwd hoe deze IT-branchenormen wellicht voor u behulpzaam kunnen zijn? Bel of mail vrijblijvend met Lawfox: info@lawfox.nl; 013 207 7 107.
